Σύνδρομο PFAPA: Συμπτώματα, Διάγνωση και Θεραπεία

Το σύνδρομο PFAPA είναι η συχνότερη αιτία περιοδικού πυρετού στην παιδική ηλικία. Το παιδί ανεβάζει υψηλό πυρετό σε τακτά διαστήματα, συνήθως μαζί με πονόλαιμο, άφθες στο στόμα και πρησμένους αδένες στον λαιμό, ενώ ανάμεσα στα επεισόδια είναι απολύτως καλά. Δεν είναι λοίμωξη, δεν μεταδίδεται και στα περισσότερα παιδιά υποχωρεί με τα χρόνια.

Τι είναι το σύνδρομο PFAPA;

Το σύνδρομο ΦΑΠΑ περιγράφει  την κλινική εικόνα με :

• περιοδικό πυρετό
• τραχηλική λεμφαδενίτιδα -φαρυγγοαμυγδαλίτιδα
• αφθώδη στοματίτιδα.

Ξεκινάει από τη μικρή παιδική ηλικία κυρίως πριν τα 5 έτη και εξελίσσεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε παιδί.  Κοινή συνισταμένη είναι η υποχώρηση των συμπτωμάτων με την πάροδο του χρόνου. (Δεν είναι δεδομένο ότι θα υποχωρήσει σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα)

Χαρακτηριστικά της νόσου

Δεν έχει ενοχοποιηθεί κάποιος παράγοντας  που την προκαλεί . Η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος σε αυτή την περιοδική δραστηριότητα δεν έχει αποδοθεί ούτε σε κληρονομικά αίτια ούτε σε μεταδοτικές και λοιμώδεις  καταστάσεις.

Είναι χαρακτηριστική η εικόνα του παιδιού κάθε 20 με 30 ημέρες  να ανεβάζει πυρετό ,να έχει κακουχία ,πονόλαιμο, πρησμένες αμυγδαλές και λεμφαδένες και τις περισσότερες φορές να εμφανίζονται επώδυνα  έλκη (άφθες)  στη στοματική του κοιλότητα .

Τα συμπτώματα διαρκούν από τρεις έως έξι ημέρες και κάθε παιδί τα περνάει λιγότερο ή περισσότερο έντονα.

Τι εξετάσεις πρέπει να γίνουν;

Οι εξετάσεις που πρέπει να γίνουν είναι για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.

Αυξημένες  τιμές βρίσκονται συνήθως:

• Στα λευκά  αιμοσφαίρια στη γενική αίματος
• Στη ταχύτητα καθίζησης ερυθρών
• Στη C -αντιδρώσα πρωτεΐνη

Θεραπεία του συνδρόμου

Η χρήση παρακεταμόλης και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων βοηθάει στη βελτίωση της κλινικής εικόνας του παιδιού και στην ελάφρυνση των συμπτωμάτων. Η κορτιζονοθεραπεία έχει αποδειχθεί ότι  βελτιώνει θεαματικά την κλινική εικόνα όμως έχει ενοχοποιηθεί στη μείωση του χρονικού διαστήματος μεταξύ των  επεισοδίων.

Η αμυγδαλεκτομή λύνει το πρόβλημα;

Έχει αποδειχτεί ότι η αφαίρεση των αμυγδαλών σταματάει την αλυσίδα αυτής της δραστηριοποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος.

Πολλοί παιδίατροι που βλέπουν ότι η κλινική εικόνα των φλεγμονών είναι έντονη, κρατάει αρκετά και δεν έχει τάσεις υποχώρησης, προτείνουν την αφαίρεση των αμυγδαλών.

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων μετά την αμυγδαλεκτομή παρατηρείται μία ήπια ακολουθία του φαινομένου το οποίο σβήνει μετά από δύο-τρεις μήνες.

Πώς επηρεάζει ένα παιδί το σύνδρομο;

Τα τακτικά επεισόδια επηρεάζουν σημαντικά τη σχολική δραστηριότητα του παιδιού. Η τακτική και συχνή διακοπή των αθλητικών του δραστηριοτήτων , η μέτρια  και προβληματική  κοινωνική του συναναστροφή, η κακή διατροφή, δημιουργούν στο παιδί και την οικογένειά του καθημερινά, συχνά ,σημαντικά και δυστυχώς επαναλαμβανόμενα με τον ίδιο τρόπο προβλήματα.

Τι σημαίνει το όνομα PFAPA ή ΦΑΠΑ

Το όνομα είναι ακρωνύμιο από τα αγγλικά αρχικά των τεσσάρων βασικών χαρακτηριστικών: περιοδικός πυρετός (Periodic Fever), αφθώδης στοματίτιδα (Aphthous stomatitis), φαρυγγίτιδα (Pharyngitis) και τραχηλική αδενίτιδα (Adenitis), δηλαδή διόγκωση των λεμφαδένων του λαιμού. Στα ελληνικά θα το συναντήσετε και ως «σύνδρομο ΦΑΠΑ». Πρόκειται για το ίδιο ακριβώς πράγμα.

Ανήκει στα λεγόμενα αυτοφλεγμονώδη νοσήματα. Με απλά λόγια, το ανοσοποιητικό του παιδιού «ανάβει» μόνο του μια φλεγμονώδη αντίδραση, χωρίς να υπάρχει μικρόβιο που την προκαλεί. Γι’ αυτό το παιδί μοιάζει άρρωστο σαν να έχει βαριά αμυγδαλίτιδα, οι εξετάσεις δείχνουν φλεγμονή, και όμως κανένα μικρόβιο δεν βρίσκεται.

Σύνδρομο PFAPA: συμπτώματα που θα παρατηρήσετε

Οι γονείς περιγράφουν σχεδόν πάντα την ίδια ιστορία: «κάθε μήνα, σαν ρολόι, ανεβάζει πυρετό». Αυτή η κανονικότητα είναι το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο. Τα υπόλοιπα συμπτώματα δεν εμφανίζονται όλα σε κάθε παιδί ούτε σε κάθε επεισόδιο.

Ο πυρετός

Ξεκινά απότομα, συχνά μέσα σε λίγες ώρες, και φτάνει σε υψηλές τιμές. Υποχωρεί μόνο προσωρινά με τα αντιπυρετικά και ξανανεβαίνει. Κρατά λίγες ημέρες και μετά σταματά το ίδιο απότομα όπως άρχισε.

Ο λαιμός και οι αμυγδαλές

Ο φάρυγγας κοκκινίζει, οι αμυγδαλές πρήζονται και πολλές φορές καλύπτονται από λευκωπό επίχρισμα. Η εικόνα θυμίζει έντονα στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα, όμως το στρεπτοτέστ και η καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος βγαίνουν κατά κανόνα αρνητικά.

Οι άφθες

Είναι μικρά, ρηχά, επώδυνα έλκη στα χείλη, στα ούλα, στη γλώσσα ή στο εσωτερικό των παρειών. Συνήθως είναι λίγες και επουλώνονται χωρίς σημάδι. Δεν τις έχουν όλα τα παιδιά. Αν το παιδί αρνείται να φάει ή να πιει, κοιτάξτε προσεκτικά μέσα στο στόμα του.

Οι λεμφαδένες του λαιμού

Πρήζονται και από τις δύο πλευρές και πονούν στο άγγιγμα. Μικραίνουν ξανά όταν περάσει το επεισόδιο. Αν ένας αδένας μένει μεγάλος, σκληρός ή μεγαλώνει ανάμεσα στα επεισόδια, χρειάζεται ξεχωριστή εκτίμηση. Περισσότερα θα βρείτε στο κείμενο για τους διογκωμένους αδένες στον λαιμό.

Άλλα συμπτώματα που συνοδεύουν το επεισόδιο

• Κούραση και κακουχία, το παιδί θέλει να μένει ξαπλωμένο.
• Ρίγος στην αρχή του πυρετού.
• Πονοκέφαλος.
• Πόνος στην κοιλιά, μερικές φορές με ναυτία ή έμετο.
• Πόνοι στα πόδια ή στις αρθρώσεις, χωρίς πρήξιμο.
• Ανορεξία, κυρίως λόγω του πόνου στην κατάποση.

Αντίθετα, η έντονη καταρροή, ο βήχας και η συμφόρηση δεν ανήκουν στην τυπική εικόνα. Όταν κυριαρχούν, ο ιατρός σκέφτεται πρώτα μια κοινή ίωση.

Πώς εξελίσσεται ένα τυπικό επεισόδιο

Αρκετοί γονείς μαθαίνουν με τον καιρό να «διαβάζουν» τα προειδοποιητικά σημάδια. Λίγες ώρες ή μία ημέρα πριν, το παιδί γίνεται κακόκεφο, κουρασμένο, λιγότερο ομιλητικό, ή παραπονιέται για ενόχληση στο στόμα.

• Έναρξη: απότομος υψηλός πυρετός, ρίγος, κακουχία.
• Κορύφωση: ο πυρετός επιμένει, ο λαιμός πονά, οι αδένες πρήζονται, μπορεί να φανούν άφθες. Η όρεξη πέφτει.
• Ύφεση: ο πυρετός πέφτει γρήγορα, συχνά μέσα σε μία ημέρα. Το παιδί ξαναβρίσκει τη διάθεσή του σχεδόν αμέσως.

Το διάστημα ανάμεσα στα επεισόδια μένει σχετικά σταθερό για το κάθε παιδί. Σε άλλα παιδιά είναι τρεις εβδομάδες, σε άλλα πέντε ή έξι. Με τα χρόνια τα επεισόδια τείνουν να αραιώνουν και να γίνονται ηπιότερα.

Τι συμβαίνει ανάμεσα στα επεισόδια

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο καθησυχαστικό στοιχείο. Μεταξύ των κρίσεων το παιδί είναι εντελώς υγιές. Παίζει, τρώει, πηγαίνει σχολείο, παίρνει βάρος και ψηλώνει φυσιολογικά. Οι δείκτες φλεγμονής στο αίμα επιστρέφουν στα φυσιολογικά επίπεδα.

Αν ένα παιδί με επαναλαμβανόμενους πυρετούς δεν είναι καλά ούτε στα μεσοδιαστήματα, αν χάνει βάρος, κουράζεται εύκολα ή δεν αναπτύσσεται όπως αναμένεται, η εικόνα δεν ταιριάζει με το σύνδρομο και ο ιατρός θα ψάξει αλλού.

PFAPA ή επαναλαμβανόμενες αμυγδαλίτιδες; Πώς ξεχωρίζουν

Η σύγχυση είναι πολύ συχνή. Πολλά παιδιά έχουν πάρει αρκετούς κύκλους αντιβίωσης για «αμυγδαλίτιδες» πριν κάποιος προσέξει ότι τα επεισόδια έρχονται με ημερολογιακή ακρίβεια. Μερικά στοιχεία βοηθούν στη διάκριση:

• Περιοδικότητα: στο σύνδρομο τα επεισόδια επαναλαμβάνονται σε σχεδόν σταθερά διαστήματα. Οι λοιμώξεις έρχονται ακανόνιστα, πιο συχνά τον χειμώνα.
• Μικροβιολογικός έλεγχος: στρεπτοτέστ και καλλιέργεια βγαίνουν αρνητικά.
• Ανταπόκριση στην αντιβίωση: η αντιβίωση δεν αλλάζει την πορεία. Ο πυρετός θα κρατήσει όσο θα κρατούσε έτσι κι αλλιώς.
• Μετάδοση: τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας δεν αρρωσταίνουν μαζί με το παιδί.
• Συμπτώματα κρυολογήματος: συνήθως απουσιάζουν.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Γλιτώνει το παιδί από αντιβιοτικά που δεν χρειάζεται και δίνει στην οικογένεια μια εξήγηση για κάτι που μέχρι τότε έμοιαζε ανεξήγητο. Μπορεί βέβαια ένα παιδί με το σύνδρομο να κολλήσει και μια πραγματική λοίμωξη. Γι’ αυτό κάθε επεισόδιο που «δεν μοιάζει με τα συνηθισμένα» αξίζει εξέταση.

Πώς μπαίνει η διάγνωση

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να επιβεβαιώνει το σύνδρομο. Η διάγνωση είναι κλινική: στηρίζεται στο ιστορικό, στην εξέταση του παιδιού κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου και στον αποκλεισμό άλλων καταστάσεων. Συνήθως συνεργάζονται ο παιδίατρος, ο ΩΡΛ και, όπου χρειάζεται, παιδορευματολόγος ή παιδολοιμωξιολόγος.

Ο ιατρός αναζητά τα εξής:

• Πυρετούς που επαναλαμβάνονται τακτικά, με έναρξη σε μικρή ηλικία.
• Τουλάχιστον ένα από τα τρία: άφθες, φαρυγγίτιδα, διόγκωση τραχηλικών λεμφαδένων.
• Απουσία λοίμωξης του αναπνευστικού που να εξηγεί τον πυρετό.
• Πλήρη υγεία ανάμεσα στα επεισόδια.
• Φυσιολογική σωματική ανάπτυξη.

Τι πρέπει να αποκλειστεί

Ο εργαστηριακός έλεγχος γίνεται ιδανικά δύο φορές: μία μέσα στο επεισόδιο και μία όταν το παιδί είναι καλά. Έτσι φαίνεται αν οι δείκτες φλεγμονής ανεβαίνουν και μετά ομαλοποιούνται. Παράλληλα ο ιατρός θέλει να αποκλείσει:

• Τη στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα και άλλες λοιμώξεις, όπως η λοιμώδης μονοπυρήνωση.
• Την κυκλική ουδετεροπενία, μια σπάνια διαταραχή όπου ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων πέφτει περιοδικά. Γι’ αυτό μπορεί να ζητηθούν επαναλαμβανόμενες γενικές αίματος.
• Άλλα, σπανιότερα σύνδρομα περιοδικού πυρετού με γενετική βάση, ιδίως όταν υπάρχουν εξανθήματα, πρησμένες αρθρώσεις, έντονοι κοιλιακοί πόνοι ή διάρροιες.
• Ανοσολογικά προβλήματα, όταν το παιδί έχει και σοβαρές ή ασυνήθιστες λοιμώξεις.

Ποιες εξετάσεις θα χρειαστεί το δικό σας παιδί το αποφασίζει ο ιατρός που το παρακολουθεί. Στις περισσότερες τυπικές περιπτώσεις ο έλεγχος είναι περιορισμένος.

Ημερολόγιο πυρετού: το πιο χρήσιμο εργαλείο του γονιού

Επειδή η διάγνωση βασίζεται στο μοτίβο, η δική σας καταγραφή μετρά περισσότερο από πολλές εξετάσεις. Κρατήστε σημειώσεις για μερικούς μήνες. Ένα απλό τετράδιο ή οι σημειώσεις του κινητού αρκούν.

• Ημερομηνία έναρξης και λήξης κάθε επεισοδίου.
• Η υψηλότερη θερμοκρασία κάθε ημέρας.
• Ποια συμπτώματα υπήρχαν: πονόλαιμος, άφθες, αδένες, πόνος στην κοιλιά, πονοκέφαλος.
• Αν υπήρχε καταρροή ή βήχας.
• Τι φάρμακα πήρε το παιδί και πώς ανταποκρίθηκε.
• Αποτελέσματα από στρεπτοτέστ, καλλιέργειες και αιματολογικές εξετάσεις.
• Αν αρρώστησε κάποιος άλλος στο σπίτι την ίδια περίοδο.
• Πόσες ημέρες σχολείου χάθηκαν.

Μια φωτογραφία του λαιμού ή των αφθών, όταν το παιδί το επιτρέπει, βοηθά επίσης, ιδίως αν το ραντεβού πέσει σε ημέρα που το παιδί είναι καλά.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Ακόμη και όταν η διάγνωση έχει ήδη τεθεί, δεν είναι κάθε πυρετός «ένα ακόμη επεισόδιο». Επικοινωνήστε με τον ιατρό ή πηγαίνετε σε εφημερεύον νοσοκομείο αν το παιδί:

• Δυσκολεύεται να αναπνεύσει ή αναπνέει θορυβωδώς.
• Δεν μπορεί να καταπιεί ούτε το σάλιο του, τρέχουν σάλια ή δεν ανοίγει καλά το στόμα.
• Έχει δυσκαμψία στον αυχένα, έντονο πονοκέφαλο ή ενοχλείται πολύ από το φως.
• Είναι υπερβολικά νωθρό, δύσκολα ξυπνά ή δεν ανταποκρίνεται όπως συνήθως.
• Εμφανίζει εξάνθημα που δεν ξασπρίζει όταν το πιέζετε.
• Δεν πίνει υγρά, ουρεί ελάχιστα, έχει στεγνό στόμα ή κλαίει χωρίς δάκρυα.
• Έχει πρήξιμο στη μία πλευρά του λαιμού που μεγαλώνει ή κοκκινίζει.
• Έχει πυρετό που κρατά περισσότερο από όσο συνήθως ή συμπτώματα διαφορετικά από τα γνωστά.

Για βρέφη λίγων μηνών με πυρετό ισχύει πάντα ο κανόνας της άμεσης παιδιατρικής εξέτασης.

Φροντίδα του παιδιού στο σπίτι τις ημέρες του πυρετού

Το επεισόδιο θα περάσει μόνο του. Ο στόχος σας είναι να νιώθει το παιδί όσο πιο άνετα γίνεται και να μην αφυδατωθεί.

• Υγρά, συχνά και σε μικρές ποσότητες. Νερό, δροσερά ροφήματα, αραιωμένοι χυμοί χωρίς οξύτητα.
• Μαλακές, δροσερές τροφές. Γιαούρτι, κρέμα, πουρές, ζελέ, παγωτό. Αποφύγετε τα ξινά, τα αλμυρά, τα πικάντικα και τα τραγανά, γιατί ερεθίζουν τις άφθες.
• Αντιπυρετικά και παυσίπονα όπως τα έχει ορίσει ο παιδίατρος, με βάση το βάρος του παιδιού.
• Ελαφρύ ντύσιμο και δροσερό, όχι κρύο, δωμάτιο.
• Ξεκούραση χωρίς πίεση. Δεν χρειάζεται να μείνει στο κρεβάτι αν δεν το θέλει.
• Απαλό βούρτσισμα των δοντιών με μαλακή οδοντόβουρτσα, ακόμη και όταν υπάρχουν άφθες.

Μην δίνετε αντιβίωση που περίσσεψε από προηγούμενη φορά. Δεν βοηθά στο σύνδρομο και δυσκολεύει τον ιατρό να καταλάβει τι συμβαίνει.

Θεραπευτικές επιλογές: με ποια κριτήρια αποφασίζει ο ιατρός

Δεν χρειάζονται όλα τα παιδιά την ίδια αντιμετώπιση. Η απόφαση εξαρτάται από το πόσο συχνά έρχονται τα επεισόδια, πόσο βαριά είναι και πόσο αναστατώνουν τη ζωή του παιδιού και της οικογένειας. Οι επιλογές, από την πιο ήπια προς την πιο παρεμβατική, είναι οι εξής:

• Απλή παρακολούθηση και ανακούφιση των συμπτωμάτων. Ταιριάζει σε παιδιά με αραιά ή ήπια επεισόδια.
• Κορτικοστεροειδή στην αρχή του επεισοδίου. Χορηγούνται μόνο με οδηγία ιατρού. Συχνά κόβουν τον πυρετό μέσα σε λίγες ώρες, όμως δεν προλαβαίνουν το επόμενο επεισόδιο και σε ορισμένα παιδιά το φέρνουν νωρίτερα.
• Προληπτική φαρμακευτική αγωγή. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ο παιδορευματολόγος μπορεί να προτείνει αγωγή που λαμβάνεται καθημερινά, με στόχο να αραιώσουν οι κρίσεις.
• Αμυγδαλεκτομή. Συζητείται όταν τα επεισόδια είναι συχνά, έντονα και δεν δείχνουν τάση υποχώρησης.

Καμία από αυτές τις επιλογές δεν είναι «υποχρεωτική». Επειδή το σύνδρομο είναι καλόηθες και συνήθως αυτοπεριορίζεται, η αναμονή είναι απολύτως θεμιτή στρατηγική, εφόσον το παιδί και η οικογένεια αντέχουν τα επεισόδια.

Αμυγδαλεκτομή για το σύνδρομο PFAPA: τι να συζητήσετε με τον ΩΡΛ

Η απόφαση για χειρουργείο σε ένα πρόβλημα που κάποια στιγμή θα υποχωρήσει μόνο του θέλει ζύγισμα. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι χαμένες ημέρες σχολείου, η ταλαιπωρία του παιδιού, η εξάντληση των γονιών και η επαναλαμβανόμενη χρήση φαρμάκων. Από την άλλη, μια επέμβαση με γενική αναισθησία και τους δικούς της, μικρούς αλλά υπαρκτούς, κινδύνους.

Στο ραντεβού αξίζει να ρωτήσετε:

• Πόσο πιθανό είναι να σταματήσουν τα επεισόδια στο δικό μας παιδί;
• Θα αφαιρεθούν μαζί και τα κρεατάκια; Σε ορισμένα παιδιά η επέμβαση συνδυάζεται με αδενοειδεκτομή, αν υπάρχει λόγος.
• Ποιοι είναι οι κίνδυνοι, κυρίως η μετεγχειρητική αιμορραγία, και πώς αντιμετωπίζονται;
• Πόσες ημέρες ανάρρωσης χρειάζονται και τι θα τρώει το παιδί;
• Τι γίνεται αν εμφανιστεί πυρετός μετά την επέμβαση;

Αναλυτικές πληροφορίες για την επέμβαση και την ανάρρωση θα βρείτε στη σελίδα για την αμυγδαλεκτομή, ενώ για την προετοιμασία του παιδιού πριν από τη νάρκωση διαβάστε το κείμενο για την παιδοαναισθησία.

Είναι μεταδοτικό; Σχολείο, αδέλφια και εμβόλια

Όχι. Το σύνδρομο δεν είναι λοίμωξη και δεν κολλάει. Το παιδί δεν αποτελεί κίνδυνο για τα αδέλφια, τους συμμαθητές ή μια έγκυο στο περιβάλλον του. Μένει σπίτι όσο έχει πυρετό επειδή δεν νιώθει καλά, όχι επειδή μπορεί να μεταδώσει κάτι.

Μια σύντομη ενημέρωση προς τον παιδικό σταθμό ή το σχολείο βοηθά πολύ. Οι εκπαιδευτικοί καταλαβαίνουν γιατί το παιδί λείπει τακτικά, δεν ζητούν κάθε φορά βεβαίωση για «μεταδοτικό νόσημα» και μπορούν να το στηρίξουν στα μαθήματα που χάνει. Ζητήστε από τον ιατρό μια γραπτή βεβαίωση με τη διάγνωση.

Το πρόγραμμα εμβολιασμών συνεχίζεται κανονικά, σε συνεννόηση με τον παιδίατρο. Συνήθως αρκεί να αποφευχθεί ο εμβολιασμός τις ημέρες του πυρετού.

Η πορεία του συνδρόμου όσο το παιδί μεγαλώνει

Η μακροπρόθεσμη εικόνα είναι καλή. Στα περισσότερα παιδιά τα επεισόδια αραιώνουν, κονταίνουν και τελικά σταματούν, συχνά μέχρι την εφηβεία. Το πότε ακριβώς θα συμβεί αυτό δεν μπορεί να προβλεφθεί για το κάθε παιδί.

Το σύνδρομο δεν αφήνει μόνιμες βλάβες σε όργανα και δεν επηρεάζει τη σωματική ή τη νοητική ανάπτυξη. Σε λίγες περιπτώσεις τα επεισόδια επανεμφανίζονται μετά από χρόνια ηρεμίας ή συνεχίζονται στην ενήλικη ζωή. Σπάνια, το σύνδρομο πρωτοεμφανίζεται σε ενήλικα.

Συχνοί μύθοι για το σύνδρομο ΦΑΠΑ

«Το παιδί έχει αδύναμο ανοσοποιητικό»

Δεν ισχύει. Το ανοσοποιητικό δεν υπολειτουργεί. Αντιδρά υπερβολικά, σε λάθος στιγμή. Τα παιδιά αυτά δεν παθαίνουν πιο σοβαρές λοιμώξεις από τα άλλα.

«Κάτι κάνουμε λάθος στη διατροφή ή στο ντύσιμο»

Κανένας χειρισμός των γονιών δεν προκαλεί ούτε προλαβαίνει τα επεισόδια. Το κρύο, το παγωτό ή τα βρεγμένα μαλλιά δεν έχουν σχέση.

«Χρειάζεται πιο δυνατή αντιβίωση»

Η αντιβίωση δεν έχει θέση όταν δεν υπάρχει μικρόβιο. Αν ο πυρετός πέφτει την τρίτη ή τέταρτη ημέρα της αντιβίωσης, είναι πιθανότερο ότι απλώς ολοκληρώθηκε ο κύκλος του επεισοδίου.

«Θα το έχει για πάντα»

Στη μεγάλη πλειονότητα των παιδιών το σύνδρομο υποχωρεί με την ηλικία.

Πώς να προετοιμαστείτε για το ραντεβού στον ΩΡΛ

Όσο πιο οργανωμένο είναι το ιστορικό, τόσο πιο γρήγορα μπαίνει η διάγνωση. Φέρτε μαζί σας:

• Το ημερολόγιο πυρετού των τελευταίων μηνών.
• Το βιβλιάριο υγείας του παιδιού, με τις καμπύλες ανάπτυξης.
• Όλες τις αιματολογικές εξετάσεις, με ημερομηνίες, και τα αποτελέσματα από στρεπτοτέστ ή καλλιέργειες.
• Κατάλογο με τις αντιβιώσεις και τα άλλα φάρμακα που έχει πάρει.
• Φωτογραφίες από τον λαιμό ή τις άφθες, αν έχετε.
• Τις ερωτήσεις σας γραμμένες, για να μην ξεχαστεί καμία.

Αν γίνεται, κλείστε το ραντεβού για ημέρα που το παιδί έχει επεισόδιο ή ενημερώστε το ιατρείο μόλις ξεκινήσει ο πυρετός. Η εξέταση του λαιμού εκείνες τις ημέρες δίνει πολύτιμες πληροφορίες. Το ιατρείο του Δρ. Κωνσταντίνου Δασκολιά στο Περιστέρι (Σαρανταπόρου 59) εξετάζει παιδιά και ενήλικες. Μπορείτε να καλέσετε στο 210 5731641 ή να χρησιμοποιήσετε τη φόρμα επικοινωνίας του ιατρείου.

Συχνές Ερωτήσεις για το σύνδρομο PFAPA

Τι είναι το σύνδρομο ΦΑΠΑ;

Το σύνδρομο ΦΑΠΑ (PFAPA) είναι μια καλοήθης αυτοφλεγμονώδης κατάσταση της παιδικής ηλικίας. Το παιδί εμφανίζει επεισόδια υψηλού πυρετού που επαναλαμβάνονται σε τακτά διαστήματα, μαζί με πονόλαιμο, άφθες στο στόμα και πρησμένους λεμφαδένες στον λαιμό. Δεν οφείλεται σε μικρόβιο, δεν μεταδίδεται και ανάμεσα στα επεισόδια το παιδί είναι απολύτως υγιές και αναπτύσσεται φυσιολογικά.

Ποια είναι τα συμπτώματα στο σύνδρομο PFAPA;

Το κύριο σύμπτωμα είναι ο υψηλός πυρετός που ξεκινά απότομα, κρατά λίγες ημέρες και επανέρχεται με σχεδόν σταθερή συχνότητα. Συνοδεύεται συνήθως από κόκκινο λαιμό με πρησμένες αμυγδαλές, επώδυνες άφθες και διογκωμένους, ευαίσθητους αδένες στον τράχηλο. Αρκετά παιδιά έχουν επίσης κακουχία, πονοκέφαλο, πόνο στην κοιλιά ή πόνους στα πόδια. Καταρροή και βήχας συνήθως απουσιάζουν.

Πώς ξεχωρίζει το PFAPA από τη στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα;

Ο λαιμός μπορεί να δείχνει πανομοιότυπος, γι’ αυτό η εξέταση μόνη της δεν αρκεί. Στο σύνδρομο το στρεπτοτέστ και η καλλιέργεια βγαίνουν αρνητικά, η αντιβίωση δεν αλλάζει τη διάρκεια του πυρετού και τα επεισόδια επανέρχονται με κανονικότητα που θυμίζει ημερολόγιο. Επιπλέον, κανείς άλλος στο σπίτι δεν αρρωσταίνει. Το ημερολόγιο πυρετού που κρατούν οι γονείς είναι συχνά το στοιχείο που οδηγεί στη σωστή διάγνωση.

Είναι επικίνδυνο το σύνδρομο PFAPA για το παιδί;

Όχι, θεωρείται καλόηθες. Δεν προκαλεί μόνιμες βλάβες και δεν επηρεάζει την ανάπτυξη του παιδιού. Η επιβάρυνση αφορά κυρίως την καθημερινότητα: απουσίες από το σχολείο, διακοπή δραστηριοτήτων, κούραση για όλη την οικογένεια. Χρειάζεται πάντως προσοχή ώστε να μην αποδίδεται κάθε πυρετός στο σύνδρομο. Αν ένα επεισόδιο διαφέρει από τα συνηθισμένα ή το παιδί δείχνει πολύ άρρωστο, πρέπει να εξεταστεί.

Σε ποια ηλικία υποχωρεί το σύνδρομο;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία που να ισχύει για όλα τα παιδιά. Στα περισσότερα, τα επεισόδια αραιώνουν και γίνονται ηπιότερα μέσα σε λίγα χρόνια από την έναρξη και σταματούν συνήθως πριν ή γύρω από την εφηβεία. Σε μικρό αριθμό παιδιών συνεχίζονται περισσότερο ή επανέρχονται αργότερα. Η τακτική παρακολούθηση βοηθά τον ιατρό να κρίνει αν η πορεία είναι η αναμενόμενη.

Πότε προτείνεται αμυγδαλεκτομή σε παιδί με PFAPA;

Η αμυγδαλεκτομή συζητείται όταν τα επεισόδια είναι συχνά και έντονα, δεν δείχνουν τάση να αραιώσουν και επηρεάζουν σοβαρά το σχολείο και την ποιότητα ζωής του παιδιού, ή όταν η φαρμακευτική αντιμετώπιση δεν ικανοποιεί. Η απόφαση παίρνεται από κοινού από τους γονείς, τον παιδίατρο και τον ΩΡΛ, αφού σταθμιστούν το αναμενόμενο όφελος και οι κίνδυνοι μιας επέμβασης με γενική αναισθησία.

Χρειάζεται ειδική διατροφή ή βιταμίνες για να αραιώσουν τα επεισόδια;

Καμία δίαιτα δεν έχει αποδειχθεί ότι προλαβαίνει τα επεισόδια, και δεν χρειάζεται να στερήσετε τροφές από το παιδί. Τις ημέρες του πυρετού προτιμήστε μαλακά και δροσερά φαγητά που δεν ερεθίζουν τις άφθες, με άφθονα υγρά. Για συμπληρώματα και βιταμίνες συμβουλευτείτε πρώτα τον παιδίατρο ή τον ιατρό που παρακολουθεί το παιδί, ώστε να δίνονται μόνο όταν υπάρχει πραγματικός λόγος.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα, απευθύνεται σε ασθενείς και συνοδούς και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση.