Ίλιγγος και Ζάλη: Αίτια, Διάγνωση και Θεραπεία

Ο ίλιγγος είναι η ψευδής αίσθηση ότι εσείς ή ο χώρος γύρω σας περιστρέφεται, ενώ η ζάλη είναι ένας ευρύτερος όρος που περιγράφει αστάθεια, θολούρα ή τάση λιποθυμίας. Τις περισσότερες φορές η αιτία βρίσκεται στο εσωτερικό αυτί και αντιμετωπίζεται. Η σωστή διάγνωση ξεκινά από το να ξεχωρίσει ο ιατρός ποιο από τα δύο έχετε.

Τι είναι ο ίλιγγος;

Ο ίλιγγος περιλαμβάνει ένα αίσθημα στροβιλισμού των γύρω αντικειμένων ή του ίδιου του ασθενούς γύρω από τα περιβάλλοντα σε αυτόν αντικείμενα. Δημιουργεί μια ψευδαίσθηση κίνησης για τον ασθενή, τόσο όταν μετατοπίζει το κεφάλι του, όσο και όταν παραμένει σε ακινησία.

Τύποι ιλίγγου

Υπάρχουν δύο κατηγορίες ιλίγγου: ο περιφερικός ίλιγγος και ο κεντρικός ίλιγγος.

Ο περιφερειακός ίλιγγος είναι ο πιο κοινός τύπος ιλίγγου . Εμφανίζεται ως αποτέλεσμα παθολογίας  στο εσωτερικό αυτί, ή στο αιθουσαίο νεύρο, το οποίο ελέγχει την ισορροπία.

Ο κεντρικός ίλιγγος εμφανίζεται ως αποτέλεσμα παθολογίας  στον εγκέφαλο  και  γενικότερα στο  κεντρικό  νευρικό σύστημα . Μπορεί να προκληθεί  από μια πληθώρα διαφορετικών αιτιών , όπως:

• Εγκεφαλικό
• όγκος στον εγκέφαλο
• ημικρανία
• τραυματική εγκεφαλική βλάβη, κρανιοεγκαιφαλική κάκωση
• Μόλυνση , φλεγμονή
• σκλήρυνση κατά πλάκας

Αιτίες ιλίγγου

Οι συχνότερες  αιτίες για τον ίλιγγο είναι:

• Καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης (BPPV). Αυτή είναι η πιο κοινή αιτία ιλίγγου και δημιουργεί μια έντονη, σύντομη αίσθηση ότι περιστρέφεστε ή κινείστε. Αυτά τα επεισόδια πυροδοτούνται από μια γρήγορη αλλαγή στην κίνηση του κεφαλιού.Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν με:  ζάλη , μια αίσθηση ότι εσείς ή το περιβάλλον σας περιστρέφεστε ή κινείστε, με απώλεια ισορροπίας ή αστάθεια, με ναυτία ή και εμετό .
• Μόλυνση , φλεγμονή . Μια ιογενής λοίμωξη του αιθουσαίου νεύρου, που ονομάζεται αιθουσαία νευρίτιδα ή λαβυρινθίτιδα, μπορεί να προκαλέσει έντονο, συνεχή ίλιγγο. Η λαβυρινθίτιδα, η φλεγμονή δηλαδή του λαβύρινθου και η αιθουσαία νευρίτιδα η φλεγμονή του αιθουσαίου νεύρου δηλαδή του νεύρου της ισορροπίας είναι οι δύο καταστάσεις που περιγράφονται σαν εσωτερική ωτίτιδα η ωτίτιδα του έσω ωτός. Ο ίλιγγος που εμφανίζεται σε αυτές τις φλεγμονές δίνει την αίσθηση της περιστροφής  ενώ συγχρόνως μπορεί να έχουμε μείωση της ακοής και εμφάνιση.
  Τα αίτια συχνά δεν είναι ξεκάθαρα μπορεί να οφείλονται σε ιούς αλλά επίσης μπορεί να έχει προκύψει και από βακτηριακή λοίμωξη, κακώσεις στο κεφάλι, υπερβολικό άγχος και στρες, αλλεργία ή ως αντίδραση σε φάρμακα . Το 30% ατόμων που έχουν εμφανίσει  τέτοιου είδους φλεγμονή είχαν πριν συμπτώματα κρυολογήματος . Ανεξάρτητα από την αιτία που την προκαλεί δυστυχώς αυτού του είδους οι φλεγμονές μπορεί να προκαλέσουν ακόμα και μόνιμη απώλεια ακοής και διαταραχή στην ισορροπία για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Νόσος Meniere. Όταν συσσωρεύεται υπερβολικό υγρό στο εσωτερικό αυτί, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ξαφνικά επεισόδια ιλίγγου που διαρκούν αρκετές ώρες.
• Ημικρανία. Ο ίλιγγος που προκαλείται από ημικρανία μπορεί να διαρκέσει από λεπτά έως ώρες.
• Τραυματισμός στο κεφάλι ή στον αυχένα. Ο ίλιγγος είναι ένα κοινό σύμπτωμα μετά από  τραυματισμό στο κεφάλι ή τον αυχένα, ειδικά εάν υπάρχει βλάβη στο αιθουσαίο σύστημα.
• Φάρμακα. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν ίλιγγο, μαζί με άλλα συμπτώματα όπως ζάλη, απώλεια ακοής και εμβοές ή βουητό στα αυτιά.

Θεραπεία ιλίγγου

Οι θεραπευτικές επιλογές για τον ίλιγγο μπορεί να εξαρτώνται από την υποκείμενη αιτία. Για τη βελτίωση των συμπτωμάτων:

• θεραπεία αιθουσαίας αποκατάστασης (ελιγμοί επανατοποθέτησης)
• φάρμακα (βητα ιστίνη, διμενιδριδάτη, κιναριζίνη ) δίνουν  ικανοποιητικά αποτελέσματα.
• Βελονισμός
• Φυσικοθεραπεία με αιθουσαία αποκατάσταση

Ελιγμοί, χειρισμοί επανατοποθέτησης των κρυστάλλων

Ο ελιγμός επανατοποθέτησης των κρυστάλλων απο  τους ημικύκλιους σωλήνες  του  λαβυρίνθου , γνωστός και ως ελιγμός Epley, χρησιμοποιείται για την ανακούφιση των συμπτωμάτων του καλοήθους  ιλίγγου  από  τον θεράποντα ιατρό.

Αυτοί οι συγκεκριμένοι ελιγμοί της κεφαλής μπορούν να βοηθήσουν στην απανατοποθέτηση των κρυστάλλων (μικρά σωματίδια που μπορούν να προκαλέσουν ίλιγγο) από τα κανάλια του εσωτερικού αυτιού (λαβυρίνθου).

Κάθε συνεδρία θεραπείας περιλαμβάνει τη τοποθέτηση  της  κεφαλής  σε  τεσσερεις  θέσεις  για 30 έως 60 δευτερόλεπτα η καθεμία και την επανάληψη κάθε θέσης αρκετές φορές, ανάλογα με τις ανάγκες.

Ο θεράπων επίσης ωφείλει να παρέχει πρόσθετες οδηγίες σχετικά με τον τρόπο εκτέλεσης αυτής της διαδικασίας στο σπίτι.

Ο ασθενής θα  πρέπει να προσπαθει  καθημερινά με  τις κατάλληλες  οδηγείες  για  την πλήρη αποκατάσταση της λαβυρινθικής λειτουργίας   και   την πλήρη αντιρρόπηση .

Διάγνωση και διερεύνυση προβλημάτων ιλίγγου

ο ασθενής που παρουσιάζει  ίλιγγο θα  πρέπει άμεσα να  επισκευτεί ενα πλήρωσ  εξοπλισμένο  Ω.Ρ.Λ.  ιατρείο.

Η  αρχική  εκτίμηση του ιατρου ειναι για  το  αν ειναι ιλιγγος  ή ζάλη άλλης παθολογικής  ή νευρολογικής  αιτιολογίας.

Στη  συνέχεια θα πρέπει να βρεθεί η αιτία του ιλίγγου.

Η κλινική και εργαστηριακή μελέτη περιλαυάνει:

• Ακουολογικό έλεγχο
• Έλεγχο για νυσταγμό (ακούσιες κινήσεις των ματιών που σχετίζονται με το σημείο της βλάβης)
• Βιντεονυσταγμογραφία (καταγραφή σε  οθόνη του νυσταγμού)
• Καταγραφή των απαντήσεων του  λαβυρίνθου μετά  απο  δοκιμασίες (περιστροφή , θερμικά  ερεθίσματα , ταλάντωση)
• Μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου
• Τριπλεξ των αγγείων που αιματώνουν την περιοχή

Ίλιγγος ή ζάλη; Πώς να περιγράψετε αυτό που νιώθετε

«Ζαλίζομαι» λένε σχεδόν όλοι. Πίσω από τη λέξη κρύβονται όμως τέσσερα διαφορετικά πράγματα, και το καθένα οδηγεί σε άλλη ειδικότητα και άλλες εξετάσεις. Όσο πιο συγκεκριμένα το περιγράψετε, τόσο πιο γρήγορα θα φτάσετε στη λύση.

• Ίλιγγος: γυρίζει το δωμάτιο ή γυρίζετε εσείς, σαν να κατεβήκατε από καρουζέλ. Συνήθως υπάρχει ναυτία και δυσκολεύεστε να σταθείτε. Παραπέμπει σε πρόβλημα του αιθουσαίου συστήματος, δηλαδή του οργάνου ισορροπίας στο εσωτερικό αυτί και των συνδέσεών του με τον εγκέφαλο.
• Προλιποθυμική ζάλη: σκοτεινιάζουν τα μάτια, ιδρώνετε, νιώθετε ότι θα «σβήσετε», τυπικά όταν σηκώνεστε απότομα. Εδώ η αιτία είναι συνήθως κυκλοφορική: πτώση της πίεσης, αφυδάτωση, αρρυθμία, φάρμακα.
• Αστάθεια: δεν γυρίζει τίποτα, αλλά δεν πατάτε γερά, κυρίως στο περπάτημα και στο σκοτάδι. Συχνή στους ηλικιωμένους, με αιτίες που μπορεί να αφορούν τα αυτιά, την όραση, τα νεύρα των ποδιών ή τις αρθρώσεις.
• Ασαφής θολούρα: «βαρύ» ή «άδειο» κεφάλι, αίσθηση ότι πλέετε. Συνδέεται συχνά με άγχος, κόπωση, αϋπνία ή υπεραερισμό.

Μην αγχωθείτε αν δεν ταιριάζετε ακριβώς σε μία κατηγορία. Συχνά συνυπάρχουν. Ο ΩΡΛ θα σας βοηθήσει με στοχευμένες ερωτήσεις.

Η διάρκεια και το έναυσμα δείχνουν την αιτία του ιλίγγου

Δύο ερωτήσεις ξεκαθαρίζουν τις περισσότερες περιπτώσεις: πόσο κρατά το κάθε επεισόδιο και τι το ξεκινά.

• Δευτερόλεπτα, με αλλαγή θέσης του κεφαλιού. Γυρίζετε πλευρό στο κρεβάτι, σκύβετε να δέσετε τα κορδόνια, κοιτάτε ψηλά σε ράφι, και ο χώρος στροβιλίζεται για λίγο. Είναι η κλασική εικόνα του καλοήθους παροξυσμικού ιλίγγου θέσης.
• Λεπτά έως ώρες, χωρίς προφανές έναυσμα. Όταν συνοδεύεται από βουητό, αίσθημα πληρότητας και πτώση ακοής στο ένα αυτί, η σκέψη πηγαίνει στη νόσο Meniere. Όταν υπάρχει ιστορικό πονοκεφάλων, ευαισθησία στο φως ή στον θόρυβο, πιθανότερη είναι η αιθουσαία ημικρανία.
• Ημέρες, συνεχώς. Έντονος ίλιγγος που ξεκινά απότομα, δεν σταματά ούτε σε ακινησία και σας καθηλώνει με εμετούς δείχνει προς αιθουσαία νευρίτιδα ή λαβυρινθίτιδα. Η ίδια εικόνα όμως απαιτεί να αποκλειστεί και εγκεφαλικό επεισόδιο, ιδίως σε άτομα με αγγειακούς παράγοντες κινδύνου.
• Σταθερή αστάθεια για εβδομάδες ή μήνες. Πιο συχνά πρόκειται για ατελή αναπλήρωση μετά από παλαιότερη βλάβη του λαβυρίνθου, για φάρμακα ή για αιτίες εκτός αυτιού.

Σημειώστε επίσης τι άλλο συμβαίνει στο επεισόδιο. Τα συμπτώματα από το αυτί, όπως εμβοές ή πτώση ακοής, στρέφουν τη διερεύνηση προς τον λαβύρινθο. Τα συμπτώματα από το νευρικό σύστημα αλλάζουν εντελώς την προτεραιότητα.

Πότε ο ίλιγγος είναι επείγον: τα σημάδια που δεν περιμένουν

Ο ίλιγγος από το αυτί είναι δυσάρεστος αλλά όχι επικίνδυνος. Μια μικρή μερίδα περιστατικών, όμως, οφείλεται σε εγκεφαλικό ή άλλη σοβαρή πάθηση. Καλέστε το 166 ή το 112, ή πηγαίνετε αμέσως σε εφημερεύον νοσοκομείο, αν μαζί με τη ζάλη εμφανιστεί οτιδήποτε από τα παρακάτω:

• διπλή όραση ή ξαφνική απώλεια όρασης,
• δυσκολία στην ομιλία ή στην κατάποση, «μπερδεμένα» λόγια,
• μούδιασμα ή αδυναμία στο πρόσωπο, σε χέρι ή σε πόδι,
• αδυναμία να σταθείτε ή να περπατήσετε χωρίς στήριξη,
• ξαφνικός, πολύ δυνατός πονοκέφαλος ή πόνος στον αυχένα διαφορετικός από κάθε προηγούμενο,
• απώλεια συνείδησης ή σύγχυση,
• πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή έντονο φτερούγισμα,
• ζάλη μετά από χτύπημα στο κεφάλι.

Ζητήστε εξέταση από ΩΡΛ μέσα στην ίδια ή την επόμενη ημέρα αν ο ίλιγγος συνοδεύεται από ξαφνική πτώση ακοής, από πόνο, πυρετό ή υγρό από το αυτί, ή αν οι εμετοί δεν σας αφήνουν να κρατήσετε υγρά. Η αιφνίδια βαρηκοΐα έχει περιορισμένο χρονικό παράθυρο για θεραπεία.

Τι να κάνετε την ώρα της κρίσης ιλίγγου

Το πρώτο μέλημα είναι να μην πέσετε.

• Καθίστε ή ξαπλώστε αμέσως, όπου κι αν βρίσκεστε. Αν οδηγείτε, σταματήστε με ασφάλεια.
• Κρατήστε το κεφάλι ακίνητο, ελαφρά ανασηκωμένο, και καρφώστε το βλέμμα σε ένα σταθερό σημείο. Σε κάποιους βοηθά περισσότερο να κλείσουν τα μάτια.
• Αποφύγετε το έντονο φως, τις οθόνες και τις απότομες κινήσεις.
• Πιείτε νερό με μικρές γουλιές, ιδίως αν έχετε κάνει εμετό.
• Όταν υποχωρήσει, σηκωθείτε σε δύο στάδια: πρώτα καθιστοί για ένα λεπτό, μετά όρθιοι με στήριγμα.
• Μην οδηγήσετε, μην ανεβείτε σε σκάλα και μη χειριστείτε μηχανήματα μέχρι να νιώσετε απολύτως σταθεροί.

Αποφύγετε να πάρετε φάρμακα που περίσσεψαν από άλλον ή από παλιότερο επεισόδιο χωρίς να ρωτήσετε. Τα κατασταλτικά του ιλίγγου ανακουφίζουν βραχυπρόθεσμα, όμως η παρατεταμένη χρήση τους καθυστερεί τη φυσική αναπλήρωση του εγκεφάλου, γι’ αυτό το είδος και τη διάρκεια της αγωγής τα ορίζει ο ιατρός.

Εξετάσεις για τον ίλιγγο: τι γίνεται στο ιατρείο και τι δείχνει

Οι περισσότερες διαγνώσεις μπαίνουν με το ιστορικό και την κλινική εξέταση, χωρίς ακριβό εξοπλισμό. Οι εργαστηριακές δοκιμασίες επιβεβαιώνουν και ποσοτικοποιούν.

Δοκιμασίες θέσης

Ο ιατρός σας ξαπλώνει γρήγορα από καθιστή θέση με το κεφάλι στραμμένο στο πλάι και ελαφρά κρεμασμένο πίσω, και παρατηρεί τα μάτια σας. Αν υπάρχει καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης, εμφανίζεται για λίγα δευτερόλεπτα ο ίλιγγος μαζί με χαρακτηριστικό νυσταγμό. Η δοκιμασία δείχνει ποιο αυτί και ποιος ημικύκλιος σωλήνας ευθύνεται, και επιτρέπει να γίνει ο θεραπευτικός χειρισμός στην ίδια επίσκεψη. Θα ζαλιστείτε για λίγο. Είναι αναμενόμενο και περνά.

Έλεγχος του νυσταγμού και των οφθαλμικών κινήσεων

Ο νυσταγμός, οι μικρές ακούσιες ρυθμικές κινήσεις των ματιών, είναι το «παράθυρο» προς το αιθουσαίο σύστημα. Η κατεύθυνσή του και το αν αλλάζει όταν κοιτάτε δεξιά ή αριστερά βοηθούν να διακριθεί ο περιφερικός από τον κεντρικό ίλιγγο. Με ειδικά γυαλιά ή με κάμερα (βιντεονυσταγμογραφία) καταγράφεται με ακρίβεια. Στην ίδια λογική, ο ιατρός μπορεί να στρίψει απότομα το κεφάλι σας ενώ κοιτάτε τη μύτη του, για να δει αν τα μάτια μένουν στον στόχο.

Δοκιμασίες ισορροπίας και βάδισης

Στέκεστε με τα πόδια ενωμένα και τα μάτια κλειστά, βαδίζετε σε ευθεία, κάνετε βήματα επί τόπου. Απλές δοκιμασίες που δείχνουν προς ποια πλευρά αποκλίνετε και αν συμμετέχει η παρεγκεφαλίδα.

Ακοολογικός έλεγχος

Το όργανο της ακοής και το όργανο της ισορροπίας γειτονεύουν και μοιράζονται το ίδιο νεύρο. Ένα ακουόγραμμα με απώλεια στο ένα αυτί αλλάζει τη διαφορική διάγνωση, γι’ αυτό γίνεται σχεδόν πάντα.

Θερμικός και περιστροφικός έλεγχος

Στη θερμική δοκιμασία ο ακουστικός πόρος ερεθίζεται με ζεστό και κρύο νερό ή αέρα, και καταγράφεται η απάντηση κάθε λαβυρίνθου χωριστά. Έτσι φαίνεται αν η μία πλευρά υπολειτουργεί. Προκαλεί σύντομη ζάλη που υποχωρεί μέσα σε λίγα λεπτά.

Απεικόνιση

Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και ο αγγειακός έλεγχος δεν χρειάζονται σε κάθε ασθενή. Ζητούνται όταν η εξέταση δείχνει προς κεντρική αιτία, όταν υπάρχει ασύμμετρη απώλεια ακοής ή όταν η πορεία δεν είναι η αναμενόμενη.

Μετά τους χειρισμούς επανατοποθέτησης: τι να περιμένετε

Στον καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσης ο χειρισμός του ιατρού φέρνει συχνά ανακούφιση από την πρώτη ή τη δεύτερη συνεδρία. Η εικόνα των επόμενων ημερών, πάντως, μπερδεύει πολλούς.

• Την ίδια ημέρα: μπορεί να νιώθετε ελαφρά ναυτία ή «ελαφρύ» κεφάλι. Καλό είναι να μην οδηγήσετε αμέσως μετά.
• Τις πρώτες ημέρες: ο έντονος στροβιλισμός στις αλλαγές θέσης υποχωρεί, μένει όμως συχνά μια ήπια αστάθεια, σαν να περπατάτε σε στρώμα. Δεν σημαίνει ότι ο χειρισμός απέτυχε.
• Τις επόμενες εβδομάδες: η υπολειπόμενη αστάθεια σβήνει σταδιακά. Η κανονική κίνηση και το περπάτημα επιταχύνουν την αποκατάσταση. Ακολουθήστε τις οδηγίες που θα σας δοθούν για τον ύπνο και τις κινήσεις του κεφαλιού.

Ο ίλιγγος αυτός υποτροπιάζει σχετικά συχνά, μήνες ή χρόνια αργότερα. Δεν είναι λόγος ανησυχίας. Αν ξαναεμφανιστεί η ίδια γνώριμη εικόνα, ο χειρισμός επαναλαμβάνεται.

Ανάρρωση μετά από αιθουσαία νευρίτιδα ή λαβυρινθίτιδα

Οι πρώτες μία έως τρεις ημέρες είναι οι δυσκολότερες: συνεχής ίλιγγος, ναυτία, αδυναμία να σηκωθείτε. Σε αυτή τη φάση χρειάζεστε ξεκούραση, υγρά και την αγωγή που θα ορίσει ο ιατρός. Μέσα στην πρώτη εβδομάδα ο στροβιλισμός υποχωρεί και μένει αστάθεια στις γρήγορες κινήσεις του κεφαλιού, η οποία βελτιώνεται σταδιακά μέσα σε εβδομάδες, σε ορισμένους και σε λίγους μήνες.

Το κρίσιμο σημείο: μόλις περάσει η οξεία φάση, σηκωθείτε και κινηθείτε. Ο εγκέφαλος μαθαίνει να αναπληρώνει τη χαμένη πληροφορία μόνο όταν του δίνετε ερεθίσματα. Όσοι μένουν ακίνητοι στο κρεβάτι από φόβο αργούν περισσότερο να συνέλθουν. Οι ασκήσεις αιθουσαίας αποκατάστασης, που περιλαμβάνουν κινήσεις ματιών και κεφαλιού και ασκήσεις ισορροπίας με αυξανόμενη δυσκολία, έχουν ακριβώς αυτόν τον σκοπό. Όταν η φλεγμονή του λαβυρίνθου ξεκινά από το μέσο αυτί, χρειάζεται και θεραπεία της ωτίτιδας.

Ζώντας με επαναλαμβανόμενο ίλιγγο: νόσος Meniere και αιθουσαία ημικρανία

Όταν τα επεισόδια επανέρχονται, η θεραπεία δεν εξαντλείται στη συνταγή. Η καθημερινότητα επηρεάζει τη συχνότητά τους.

• Αλάτι: στη νόσο Meniere συστήνεται κατά κανόνα περιορισμός του αλατιού και σταθερή πρόσληψη μέσα στην ημέρα, χωρίς μεγάλες διακυμάνσεις.
• Καφές, αλκοόλ, κάπνισμα: σε πολλούς ασθενείς πυροδοτούν ή επιδεινώνουν τις κρίσεις. Μειώστε τα και παρατηρήστε τη διαφορά.
• Ύπνος και γεύματα: σταθερό ωράριο. Η αϋπνία και η πολύωρη νηστεία είναι κλασικά εναύσματα στην αιθουσαία ημικρανία.
• Στρες: δεν προκαλεί τη νόσο, αυξάνει όμως τις κρίσεις.
• Ημερολόγιο: καταγράψτε πότε έρχονται τα επεισόδια και τι προηγήθηκε. Τα μοτίβα φαίνονται μόνο στο χαρτί.

Επειδή στη νόσο Meniere η ακοή μπορεί να επηρεαστεί με τα χρόνια, ο τακτικός ακοολογικός έλεγχος είναι μέρος της παρακολούθησης.

Ίλιγγος και ζάλη σε ηλικιωμένους, παιδιά και εγκύους

Ηλικιωμένοι

Η ζάλη μετά τα 65 έχει σπάνια μία μόνο αιτία. Συχνά συνυπάρχουν μειωμένη λειτουργία του λαβυρίνθου, προβλήματα όρασης, νευροπάθεια στα πόδια, ορθοστατική υπόταση και πολλά φάρμακα. Ο μεγάλος κίνδυνος είναι η πτώση και το κάταγμα. Βοηθούν πρακτικά μέτρα: φως τη νύχτα στη διαδρομή προς το μπάνιο, απομάκρυνση χαλιών που γλιστρούν, χειρολαβές, σταθερά παπούτσια, αργό σήκωμα από το κρεβάτι. Ζητήστε από τον θεράποντα ιατρό να δει συνολικά τη φαρμακευτική σας αγωγή.

Παιδιά

Τα παιδιά δεν λένε «ζαλίζομαι». Σταματούν απότομα το παιχνίδι, πιάνονται από κάπου, φοβούνται, ωχριούν, μπορεί να κάνουν εμετό. Οι συχνότερες αιτίες είναι καλοήθεις και σχετίζονται με ημικρανικό υπόβαθρο ή με ωτίτιδες και υγρό στο αυτί. Ωστόσο η εξέταση είναι απαραίτητη, ιδίως αν υπάρχει πτώση ακοής, πονοκέφαλος ή αλλαγή στο βάδισμα.

Εγκυμοσύνη

Η ζάλη στην κύηση οφείλεται συνήθως στη χαμηλότερη πίεση, στις ορμονικές αλλαγές ή στο χαμηλό σάκχαρο. Αληθινός ίλιγγος μπορεί επίσης να εμφανιστεί. Οι χειρισμοί επανατοποθέτησης δεν απαιτούν φάρμακα και εφαρμόζονται και στην εγκυμοσύνη. Για οποιοδήποτε φάρμακο προηγείται συνεννόηση με τον γυναικολόγο σας.

Μύθοι για τον ίλιγγο

«Είναι από τον αυχένα». Είναι η πιο διαδεδομένη αυτοδιάγνωση και σπάνια επιβεβαιώνεται. Ο αυχένας μπορεί να δώσει αίσθημα αστάθειας, ο περιστροφικός ίλιγγος όμως προέρχεται κατά κανόνα από τον λαβύρινθο. Πολλοί ταλαιπωρούνται χρόνια με κολάρα, ενώ έχουν ίλιγγο θέσης που λύνεται με έναν χειρισμό.

«Είναι η πίεσή μου». Η υψηλή πίεση δεν προκαλεί συνήθως ίλιγγο. Συχνά ανεβαίνει ως συνέπεια του φόβου και της ναυτίας της κρίσης.

«Πρέπει να μείνω ακίνητος μέχρι να περάσει». Ισχύει μόνο για τις πρώτες ώρες ή ημέρες. Μετά, η κίνηση είναι το φάρμακο.

«Αφού πέρασε, δεν χρειάζεται να το δει γιατρός». Ένα επεισόδιο που δεν εξηγήθηκε αξίζει έλεγχο, ώστε να ξέρετε τι είναι και τι να κάνετε αν επανέλθει.

Πώς προετοιμάζεστε για το ραντεβού

Γράψτε με δικά σας λόγια τι ακριβώς νιώθετε, πότε έγινε το πρώτο επεισόδιο, πόσο κρατά το καθένα και τι το προκαλεί. Σημειώστε αν υπάρχει βουητό, πτώση ακοής, πονοκέφαλος ή προηγούμενη ίωση. Φέρτε τη λίστα όλων των φαρμάκων σας και όποιες εξετάσεις έχετε ήδη κάνει.

Ελάτε με συνοδό και μην οδηγήσετε, γιατί ορισμένες δοκιμασίες προκαλούν παροδική ζάλη. Φάτε ελαφρά πριν από την επίσκεψη. Αν παίρνετε φάρμακα για τον ίλιγγο, ρωτήστε τηλεφωνικά αν χρειάζεται να τα διακόψετε πριν από τον έλεγχο, καθώς μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Μην τα σταματήσετε μόνοι σας. Τέλος, αν κάποιος δικός σας έχει δει τα μάτια σας να «τρεμοπαίζουν» στην κρίση ή έχει τραβήξει βίντεο, η πληροφορία είναι πολύτιμη.

Το ιατρείο του Δρ. Δασκολιά λειτουργεί στο Περιστέρι από το 2002. Για ραντεβού καλέστε στο 210 5731641 ή δείτε τη σελίδα επικοινωνίας.

Συχνές Ερωτήσεις για τον ίλιγγο και τη ζάλη

Ποια είναι τα συχνότερα αίτια του ιλίγγου;

Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ίλιγγος ξεκινά από το εσωτερικό αυτί. Συχνότερη αιτία είναι ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης, και ακολουθούν η αιθουσαία νευρίτιδα, η λαβυρινθίτιδα και η νόσος Meniere. Η αιθουσαία ημικρανία είναι επίσης συχνή και συχνά διαφεύγει. Πιο σπάνια ευθύνονται παθήσεις του εγκεφάλου, όπως το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, τραυματισμοί στο κεφάλι ή ορισμένα φάρμακα.

Πώς αντιμετωπίζεται ο ίλιγγος;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Ο ίλιγγος θέσης θεραπεύεται με χειρισμούς επανατοποθέτησης που κάνει ο ιατρός. Στην αιθουσαία νευρίτιδα δίνεται αγωγή για τις πρώτες ημέρες και ακολουθούν ασκήσεις αιθουσαίας αποκατάστασης. Στη νόσο Meniere και στην αιθουσαία ημικρανία συνδυάζονται αλλαγές στον τρόπο ζωής με προληπτική αγωγή. Τα φάρμακα και τη διάρκειά τους τα ορίζει πάντα ο ιατρός μετά την εξέταση.

Πόσο διαρκεί ο ίλιγγος;

Από δευτερόλεπτα έως ημέρες, ανάλογα με την πάθηση. Στον ίλιγγο θέσης κάθε επεισόδιο κρατά λιγότερο από ένα λεπτό, επαναλαμβάνεται όμως με τις κινήσεις του κεφαλιού. Στη νόσο Meniere οι κρίσεις διαρκούν συνήθως από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες. Στην αιθουσαία νευρίτιδα ο έντονος ίλιγγος επιμένει λίγες ημέρες και η υπολειπόμενη αστάθεια υποχωρεί μέσα σε εβδομάδες.

Γιατί ζαλίζομαι όταν ξαπλώνω ή γυρίζω πλευρό στο κρεβάτι;

Είναι η τυπική περιγραφή του καλοήθους παροξυσμικού ιλίγγου θέσης. Μικροί κρύσταλλοι του εσωτερικού αυτιού μετακινούνται σε έναν από τους ημικύκλιους σωλήνες και, κάθε φορά που αλλάζετε θέση, στέλνουν λανθασμένο σήμα κίνησης στον εγκέφαλο. Ο στροβιλισμός διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα και σταματά. Ο ΩΡΛ τον επιβεβαιώνει με μια δοκιμασία θέσης και συνήθως τον αντιμετωπίζει στην ίδια επίσκεψη.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει ζάλη ή ίλιγγο;

Το άγχος προκαλεί συχνά αίσθημα θολούρας, αστάθειας ή «άδειου» κεφαλιού, συνήθως μέσω της γρήγορης αναπνοής και της μυϊκής έντασης. Αληθινό περιστροφικό ίλιγγο σπάνια τον εξηγεί μόνο του. Μπορεί ωστόσο να παρατείνει τα συμπτώματα μετά από ένα επεισόδιο του λαβυρίνθου, επειδή ο φόβος της επόμενης κρίσης σάς κάνει να αποφεύγετε την κίνηση. Πρώτα αποκλείονται οι οργανικές αιτίες.

Πότε πρέπει να πάω στο νοσοκομείο για ίλιγγο;

Αμέσως, αν μαζί με τον ίλιγγο εμφανιστούν διπλή όραση, δυσκολία στην ομιλία, μούδιασμα ή αδυναμία σε πρόσωπο, χέρι ή πόδι, αδυναμία βάδισης, πολύ δυνατός ξαφνικός πονοκέφαλος, πόνος στο στήθος ή απώλεια συνείδησης. Τα σημάδια αυτά μπορεί να δείχνουν εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιολογικό πρόβλημα. Το ίδιο ισχύει μετά από χτύπημα στο κεφάλι. Μην οδηγήσετε μόνοι σας. Καλέστε το 166.

Ο ίλιγγος μπορεί να ξαναέρθει;

Ναι. Ο ίλιγγος θέσης υποτροπιάζει σε αρκετούς ασθενείς, ακόμη και χρόνια αργότερα, και αντιμετωπίζεται ξανά με τον ίδιο χειρισμό. Η νόσος Meniere και η αιθουσαία ημικρανία εξελίσσονται εξ ορισμού με επαναλαμβανόμενες κρίσεις, που αραιώνουν με τη σωστή αγωγή και τις αλλαγές στην καθημερινότητα. Η αιθουσαία νευρίτιδα, αντίθετα, συνήθως δεν επανέρχεται. Αν η εικόνα αλλάξει χαρακτήρα, χρειάζεται νέα εξέταση.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα, απευθύνεται σε ασθενείς και συνοδούς και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση.