Πονόλαιμος: Τι Να Κάνετε και Πότε να Δείτε ΩΡΛ

Τι είναι ο πονόλαιμος;

Με τον όρο πονόλαιμο περιγράφεται η αίσθηση επώδυνου ή ερεθισμένου λαιμού. Μπορεί να είναι αποτέλεσμα διάφορων παραγόντων, όπως ιοί, βακτήρια ή φλεγμονές. Ο πονόλαιμος μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή ζωή του ατόμου, προκαλώντας δυσφορία και περιορίζοντας τόσο την κατάποση, όσο και την ομιλία του.

Αιτίες του πόνου στο λαιμό

Ο πονόλαιμος μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Ορισμένες από τις κύριες αιτίες περιλαμβάνουν:

• Ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις: Η πιο κοινή αιτία του πονόλαιμου είναι μία ιογενής λοίμωξη, όπως ένα κρυολόγημα, η γρίπη, η φαρυγγίτιδα, η λοιμώδης μονοπυρήνωση, η λαρυγγίτιδα κ.α.
• Αλλεργίες
• Παλινδρόμηση γαστρικών υγρών:  Μπορεί να προκαλέσει πόνο στο λαιμό, ειδικά αν έχετε γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ)
• Κάπνισμα ή έκθεση σε καπνό: Το κάπνισμα ή η έκθεση σε καπνό (παθητικό κάπνισμα) μπορεί να ερεθίσει το λαιμό και να προκαλέσει πόνο.
• Υπνική άπνοια
• Ξένο σώμα: Ένα ξένο σώμα, όπως ένα κόκαλο ψαριού, μπορεί να κολλήσει στο λαιμό και να προκαλέσει πόνο
• Όγκος: Ένας όγκος στο λαιμό μπορεί να προκαλέσει πόνο, αν και πρόκειται για μια λιγότερο συχνή αιτία πονόλαιμου
• Διαταραχές του θυρεοειδούς: Διαταραχές του θυρεοειδούς μπορεί να προκαλέσουν πόνο και δυσφορία στο λαιμό

Συμπτώματα του πονόλαιμου

Ο πονόλαιμος μπορεί να συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα, τα οποία μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την αιτία του. Ορισμένα από τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι:

• Πόνος ή αίσθηση φαγούρας στο λαιμό
• Πόνος που επιδεινώνεται με την κατάποση ή την ομιλία
• Δυσκολία στην κατάποση
• Πρησμένες, κόκκινες αμυγδαλές
• Λευκές κηλίδες ή πύον στις αμυγδαλές
• Βραχνάδα
• Πυρετός
• Πονοκέφαλος
• Πόνο στις αρθρώσεις και μυϊκοί πόνοι
• Δερματικά εξανθήματα
• Πρησμένοι λεμφαδένες
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος
• Πόνος στο αυτί
• Αίμα στο σάλιο ή το φλέγμα
• Συχνά επαναλαμβανόμενος πονόλαιμος
• Ένα εξόγκωμα στο λαιμό
• Βραχνάδα που διαρκεί περισσότερο από δύο εβδομάδες
• Πρήξιμο στο λαιμό ή το πρόσωπό

Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση;

Ο ειδικός ΩΡΛ αξιολογεί τον πονόλαιμο εξετάζοντας τον λάρυγγα, τον φάρυγγα και τον ρινοφάρυγγα. Κάνει λεπτομερείς ερωτήσεις σχετικά με τα συμπτώματά σας και ελέγχει το λαιμό σας για τυχόν ερυθρότητα, πρήξιμο ή λευκές περιοχές κατά τη διάρκεια της εξέτασης. Επιπλέον, ο γιατρός θα ελέγξει για τυχόν διογκωμένους λεμφαδένες.

Η διάγνωση του πόνου στο λαιμό εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία. Ορισμένες κοινές διαγνωστικές μέθοδοι είναι:

• Κλινική εξέταση: Ο γιατρός θα εξετάσει το λαιμό και τα αυτιά σας για να αναζητήσει σημάδια λοίμωξης, φλεγμονής ή άλλων ανωμαλιών.
• Ιατρικό ιστορικό: Ο γιατρός σας θα σας ρωτήσει για τα συμπτώματά σας, πότε άρχισαν και πόσο σοβαρά είναι. Μπορεί επίσης να σας ρωτήσει για το ιατρικό σας ιστορικό, συμπεριλαμβανομένων τυχόν αλλεργιών, πρόσφατων ασθενειών ή έκθεσης σε ερεθιστικούς παράγοντες.
• Καλλιέργεια: Η καλλιέργεια περιλαμβάνει τη λήψη επιχρίσματος από το πίσω μέρος του λαιμού με σκοπό να εντοπιστούν βακτηριακές λοιμώξεις, όπως ο στρεπτόκοκκος.
• Εξετάσεις αίματος: Οι εξετάσεις αίματος μπορούν να βοηθήσουν στη διάγνωση ιογενών λοιμώξεων, όπως η μονοπυρήνωση.
• Ενδοσκόπηση: Η ενδοσκόπηση περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός λεπτού, εύκαμπτου σωλήνα με κάμερα στο λαιμό σας για την αναζήτηση ανωμαλιών.

Πώς θεραπεύεται ο πονόλαιμος;

Η θεραπεία του πόνου στο λαιμό εξαρτάται τόσο από την αιτία που τον προκάλεσε, όσο και από τη σοβαρότητα της κατάστασης. Ορισμένες γενικές συμβουλές για την ανακούφιση από τον πονόλαιμο περιλαμβάνουν:

• Ξεκούραση: Κοιμηθείτε αρκετά και ξεκουράστε τη φωνή σας.
• Ενυδάτωση: Τα υγρά διατηρούν το λαιμό υγρό και αποτρέπουν την αφυδάτωση. Αποφύγετε την καφεΐνη και το αλκοόλ, τα οποία μπορεί να σας αφυδατώσουν. Πιείτε ροφήματα, όπως έναν απλό ζωμό, σούπα, ζεστό νερό ή τσάι χωρίς καφεΐνη με μέλι.
• Αναλγητικά: Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αναλγητικά χωρίς συνταγή, όπως ακεταμινοφαίνη, ιβουπροφαίνη ή ασπιρίνη, για να ανακουφιστείτε από τον πόνο και τον πυρετό.
• Σπρέι για το λαιμό: Τα σπρέι για το λαιμό μπορούν να βοηθήσουν στην καταπράυνση του πόνου στο λαιμό.
• Γαργάρες με αλατόνερο: Το αλατόνερο μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της φλεγμονής και στην ανακούφιση από τον πόνο.
• Μέλι: Το μέλι είναι φυσικό αντιβακτηριακό και μπορεί να μειώσει το πρήξιμο και τη δυσφορία.
• Παστίλιες: Οι παστίλιες για τον πονόλαιμο περιέχουν διάφορους διαφορετικούς τύπους συστατικών που μπορούν να βοηθήσουν στην καταπράυνση του πόνου στο λαιμό.

Εάν ο πονόλαιμος είναι έντονος ή διαρκεί περισσότερο από μία εβδομάδα, είναι σημαντικό να επισκεφθείτε έναν ΩΡΛ με σκοπό να λάβετε εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα.

Πότε ο πονόλαιμος θέλει τεστ στρεπτόκοκκου

Εδώ κρίνεται όλη η αντιμετώπιση. Οι περισσότεροι πονόλαιμοι οφείλονται σε ιούς και περνούν μόνοι τους. Ένα μικρότερο ποσοστό οφείλεται σε βακτήρια, με συχνότερο τον στρεπτόκοκκο, και τότε ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει αντιβίωση. Η διάκριση δεν γίνεται «με το μάτι» από τον ασθενή. Κάποια στοιχεία όμως βοηθούν.

Υπέρ ιογενούς αιτίας:

• καταρροή και φτέρνισμα,
• βήχας,
• βραχνάδα,
• ήπιος πυρετός ή καθόλου πυρετός,
• σταδιακή έναρξη, μαζί με άλλα συμπτώματα κρυολογήματος.

Υπέρ μικροβιακής αιτίας:

• απότομη έναρξη με έντονο πόνο στην κατάποση,
• πυρετός πάνω από 38 βαθμούς,
• πρησμένες αμυγδαλές με λευκές πλάκες,
• διογκωμένοι, ευαίσθητοι αδένες στον τράχηλο,
• απουσία βήχα και καταρροής.

Αναλυτικά τα σημάδια θα τα βρείτε στον οδηγό για τον ιογενή ή μικροβιακό πονόλαιμο. Η βεβαιότητα έρχεται με το γρήγορο τεστ στρεπτόκοκκου ή την καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος. Γι’ αυτό η αντιβίωση δεν πρέπει να ξεκινά χωρίς εξέταση. Στους ιούς δεν προσφέρει τίποτα, ενώ η άσκοπη χρήση της ενισχύει την αντοχή των μικροβίων. Αναλυτικά για τις λοιμώξεις των αμυγδαλών θα διαβάσετε στη σελίδα για την αμυγδαλίτιδα.

Πόσο διαρκεί ο πονόλαιμος

Ο ιογενής πονόλαιμος κορυφώνεται συνήθως τη δεύτερη με τρίτη ημέρα και υποχωρεί μέσα σε πέντε έως επτά ημέρες. Στη στρεπτοκοκκική λοίμωξη, η βελτίωση έρχεται ένα με δύο εικοσιτετράωρα μετά την έναρξη της κατάλληλης αγωγής. Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι πιο επίμονη και μπορεί να κρατήσει δύο εβδομάδες ή περισσότερο, με έντονη κόπωση.

Ο πονόλαιμος που ξεπερνά τις δύο εβδομάδες δεν θεωρείται πια οξύς. Τότε η αιτία είναι συνήθως διαφορετική: λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση, αλλεργική ρινίτιδα με οπισθορρινική έκκριση, χρόνια φαρυγγίτιδα, κάπνισμα ή αναπνοή από το στόμα στον ύπνο.

Πονόλαιμος που επιμένει ή έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά

Πονόλαιμος από τη μία πλευρά

Ο μονόπλευρος πόνος έχει συνήθως αθώα εξήγηση, όπως μια φλεγμονή που ξεκίνησε από τη μία αμυγδαλή. Όταν όμως είναι έντονος, συνοδεύεται από δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος, αλλοίωση της φωνής και πυρετό, μπορεί να υποκρύπτει περιαμυγδαλικό απόστημα. Η κατάσταση αυτή θέλει άμεση εκτίμηση από ΩΡΛ. Εξέταση χρειάζεται και ο μονόπλευρος πόνος που διαρκεί εβδομάδες, ιδίως σε καπνιστές.

Πονόλαιμος το πρωί ή τη νύχτα

Αν ο λαιμός πονά όταν ξυπνάτε και βελτιώνεται μέσα στην ημέρα, σκεφτείτε τρία πράγματα: ξηρό αέρα στο υπνοδωμάτιο, αναπνοή από το στόμα λόγω κλειστής μύτης και παλινδρόμηση. Το ροχαλητό συνυπάρχει συχνά. Η διόρθωση της ρινικής απόφραξης αλλάζει εντυπωσιακά την εικόνα.

Πονόλαιμος χωρίς πυρετό

Είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος. Οφείλεται σε ήπιες ιώσεις, αλλεργίες, ερεθισμό από καπνό ή κλιματιστικό, κατάχρηση της φωνής και παλινδρόμηση. Αν δεν υποχωρεί σε δύο εβδομάδες, αξίζει έλεγχος.

Πονόλαιμος από κατάχρηση της φωνής

Εκπαιδευτικοί, τραγουδιστές, προπονητές και όσοι μιλούν πολλές ώρες στο τηλέφωνο γνωρίζουν καλά αυτόν τον τύπο. Ο λαιμός «γδέρνει» στο τέλος της ημέρας, η φωνή κουράζεται και βραχνιάζει. Δεν υπάρχει λοίμωξη. Υπάρχει μυϊκή καταπόνηση και ξηρότητα. Βοηθούν τα συχνά διαλείμματα σιωπής, το νερό και, όταν το πρόβλημα επιμένει, η αξιολόγηση των φωνητικών χορδών από ΩΡΛ.

Πονόλαιμος στα παιδιά

Τα παιδιά σχολικής ηλικίας εμφανίζουν στρεπτοκοκκική λοίμωξη συχνότερα από τους ενήλικες. Ένα μικρό παιδί δεν θα πει πάντα ότι πονά ο λαιμός του. Μπορεί απλώς να αρνείται το φαγητό, να έχει πολλά σάλια ή να κλαίει στην κατάποση. Ο παιδίατρος ή ο παιδο-ΩΡΛ θα κρίνει αν χρειάζεται τεστ. Όταν οι αμυγδαλίτιδες επαναλαμβάνονται πολλές φορές τον χρόνο, συζητείται η αμυγδαλεκτομή.

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι

Τα περισσότερα επεισόδια αντιμετωπίζονται με απλά μέτρα. Στόχος είναι η ανακούφιση μέχρι ο οργανισμός να ξεπεράσει τη λοίμωξη.

• Υγρά, πολλά υγρά. Νερό, χλιαρά ροφήματα, σούπες. Ο ενυδατωμένος βλεννογόνος πονά λιγότερο.
• Γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο. Μισό κουταλάκι αλάτι σε ένα ποτήρι νερό, μερικές φορές την ημέρα.
• Μέλι. Μαλακώνει τον λαιμό και ηρεμεί τον βήχα. Δεν δίνεται σε βρέφη κάτω του ενός έτους.
• Ξεκούραση της φωνής. Αποφύγετε τις φωνές αλλά και το ψιθύρισμα, που κουράζει τις φωνητικές χορδές.
• Υγρασία στον χώρο. Ο ξηρός αέρας από καλοριφέρ και κλιματιστικά επιδεινώνει τον ερεθισμό.
• Διακοπή καπνίσματος. Έστω προσωρινά. Ο καπνός καθυστερεί την επούλωση.
• Μαλακές, δροσερές τροφές. Γιαούρτι, πουρές, παγωτό. Αποφύγετε τα πικάντικα και τα πολύ όξινα.

Για τον πόνο και τον πυρετό, τα απλά παυσίπονα και αντιπυρετικά βοηθούν, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού σας. Οι παστίλιες και τα σπρέι λαιμού προσφέρουν πρόσκαιρη ανακούφιση.

Πιθανές επιπλοκές όταν ο πονόλαιμος παραμελείται

Η μεγάλη πλειονότητα των επεισοδίων περνά χωρίς συνέπειες. Οι επιπλοκές είναι σπάνιες, αλλά καλό είναι να τις γνωρίζετε, γιατί εξηγούν πότε ο γιατρός επιμένει σε εξέταση και σε ολοκλήρωση της αγωγής.

• Περιαμυγδαλικό απόστημα. Συλλογή πύου δίπλα στην αμυγδαλή. Προκαλεί έντονο μονόπλευρο πόνο, δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος και πυρετό. Αντιμετωπίζεται από ΩΡΛ με παροχέτευση και φαρμακευτική αγωγή.
• Επέκταση της λοίμωξης. Μια λοίμωξη του φάρυγγα μπορεί να προκαλέσει ωτίτιδα ή ιγμορίτιδα, κυρίως στα παιδιά.
• Επιπλοκές του στρεπτόκοκκου. Όταν η στρεπτοκοκκική λοίμωξη μένει χωρίς θεραπεία, υπάρχει μικρός κίνδυνος για ρευματικό πυρετό ή προσβολή των νεφρών. Γι’ αυτό η αγωγή που δίνει ο γιατρός πρέπει να ολοκληρώνεται, ακόμη κι αν νιώσετε καλύτερα από τη δεύτερη ημέρα.
• Χρονιότητα. Τα συχνά επεισόδια αφήνουν πίσω τους χρόνια φλεγμονή των αμυγδαλών, με επίμονη ενόχληση και κακοσμία.

Πονόλαιμος και αυτί: γιατί πονούν μαζί

Πολλοί ασθενείς περιγράφουν πόνο που «χτυπά» στο αυτί όταν καταπίνουν. Το αυτί είναι συνήθως υγιές. Ο φάρυγγας και το αυτί μοιράζονται κοινά νεύρα, οπότε ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τον πόνο του λαιμού σαν πόνο στο αυτί. Ο αντανακλαστικός αυτός πόνος είναι συχνός στην αμυγδαλίτιδα. Όταν όμως επιμένει για εβδομάδες χωρίς εμφανή λοίμωξη, ο ΩΡΛ πρέπει να ελέγξει προσεκτικά τον φάρυγγα και τον λάρυγγα.

Πονόλαιμος στην εγκυμοσύνη

Οι έγκυες αρρωσταίνουν όπως όλοι, με τη διαφορά ότι δεν επιτρέπονται όλα τα φάρμακα. Τα μη φαρμακευτικά μέτρα, δηλαδή υγρά, γαργάρες, μέλι και ξεκούραση, είναι η πρώτη γραμμή. Οτιδήποτε άλλο το αποφασίζει ο γιατρός σας. Σχετικές πληροφορίες θα βρείτε στο άρθρο για τα ΩΡΛ προβλήματα στην εγκυμοσύνη.

Πότε ο πονόλαιμος θέλει άμεση εξέταση

Αναζητήστε ιατρική βοήθεια χωρίς καθυστέρηση αν παρατηρήσετε:

• δυσκολία στην αναπνοή ή θορυβώδη εισπνοή,
• αδυναμία κατάποσης ακόμη και του σάλιου,
• δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος,
• φωνή «βουλωμένη», σαν να μιλάτε με μπουκιά στο στόμα,
• πρήξιμο στον λαιμό ή στο πρόσωπο,
• πυρετό πάνω από 39 βαθμούς που δεν πέφτει,
• αίμα στο σάλιο ή στα πτύελα,
• εξάνθημα μαζί με τον πονόλαιμο.

Κλείστε ραντεβού με ΩΡΛ και όταν ο πονόλαιμος κρατά πάνω από δύο εβδομάδες, επανέρχεται συχνά, συνοδεύεται από βραχνάδα που δεν περνά ή από ψηλαφητό όγκο στον τράχηλο. Στο ιατρείο, η εξέταση συμπληρώνεται όπου χρειάζεται με λαρυγγοσκόπηση, μια σύντομη και ανώδυνη εξέταση που δείχνει τον φάρυγγα και τον λάρυγγα σε μεγέθυνση.

Πρόληψη: πώς αρρωσταίνετε πιο σπάνια

• Πλένετε συχνά τα χέρια, ιδίως τον χειμώνα.
• Μην μοιράζεστε ποτήρια και μαχαιροπίρουνα με κάποιον που νοσεί.
• Αερίζετε τους κλειστούς χώρους.
• Αντικαταστήστε την οδοντόβουρτσα μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη.
• Αντιμετωπίστε τη χρόνια ρινική απόφραξη, ώστε να μην αναπνέετε από το στόμα.
• Ρυθμίστε την παλινδρόμηση και τις αλλεργίες με τη βοήθεια του γιατρού σας.

Ο χειρουργός ωτορινολαρυγγολόγος Κωνσταντίνος Δασκολιάς δέχεται ενήλικες και παιδιά στο ιατρείο του στο Περιστέρι. Για ραντεβού, επισκεφθείτε τη σελίδα επικοινωνίας.

Συχνές Ερωτήσεις

Πόσες μέρες κρατάει ο πονόλαιμος;

Ο ιογενής πονόλαιμος διαρκεί συνήθως πέντε έως επτά ημέρες. Αν ξεπεράσει τις δύο εβδομάδες ή χειροτερεύει αντί να βελτιώνεται, χρειάζεται εξέταση.

Πότε χρειάζεται αντιβίωση για τον πονόλαιμο;

Μόνο όταν η αιτία είναι μικροβιακή, κάτι που επιβεβαιώνει ο γιατρός με την εξέταση και, όπου χρειάζεται, με τεστ στρεπτόκοκκου. Στις ιώσεις η αντιβίωση δεν βοηθά.

Τι κάνει καλό στον πονόλαιμο άμεσα;

Χλιαρά υγρά, γαργάρες με αλατόνερο, μέλι, ξεκούραση της φωνής και υγρασία στον χώρο ανακουφίζουν γρήγορα. Τα απλά παυσίπονα βοηθούν στον έντονο πόνο, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού.

Γιατί πονάει ο λαιμός μου μόνο από τη μία πλευρά;

Συνήθως πρόκειται για φλεγμονή που αφορά περισσότερο τη μία αμυγδαλή. Αν ο πόνος είναι πολύ έντονος, δυσκολεύεστε να ανοίξετε το στόμα ή διαρκεί εβδομάδες, ζητήστε εξέταση από ΩΡΛ.

Γιατί έχω πονόλαιμο κάθε πρωί;

Οι συχνότερες αιτίες είναι ο ξηρός αέρας, η αναπνοή από το στόμα λόγω βουλωμένης μύτης και η παλινδρόμηση. Ο έλεγχος της μύτης και του λάρυγγα δείχνει ποια ισχύει στη δική σας περίπτωση.

Είναι μεταδοτικός ο πονόλαιμος;

Όταν οφείλεται σε ιό ή βακτήριο, ναι. Μεταδίδεται με σταγονίδια και με κοινά αντικείμενα. Ο πονόλαιμος από αλλεργία, παλινδρόμηση ή ερεθισμό δεν μεταδίδεται.

Πότε πρέπει να πάω σε ΩΡΛ για πονόλαιμο;

Όταν διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες, επανέρχεται συχνά, συνοδεύεται από βραχνάδα, δυσκολία στην κατάποση, όγκο στον λαιμό ή έντονο μονόπλευρο πόνο. Με δυσκολία στην αναπνοή απευθυνθείτε άμεσα σε εφημερεύον νοσοκομείο.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.