Καρκίνος Κεφαλής και Τραχήλου: Συμπτώματα και Θεραπεία

Ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου είναι μια ομάδα κακοήθων όγκων που ξεκινούν από τον βλεννογόνο του στόματος, του φάρυγγα, του λάρυγγα, της μύτης και των παραρρινίων κόλπων ή από τους σιελογόνους αδένες. Συνδέεται κυρίως με το κάπνισμα, το αλκοόλ και τον ιό HPV. Όσο νωρίτερα εξεταστεί ένα επίμονο σύμπτωμα από ΩΡΛ, τόσο περισσότερες είναι οι θεραπευτικές επιλογές.

Ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου περιλαμβάνει διάφορους τύπους νεοπλασιών που επηρεάζουν τις περιοχές του κεφαλιού και του λαιμού . Αυτοί οι καρκίνοι αντιπροσωπεύουν περίπου το 3% έως 5% όλων των κακόηθων καταστάσεων. Ο καρκίνος της κεφαλής και του τραχήλου είναι πιο συχνός στους άνδρες και σε άτομα άνω των 50 ετών.

Είναι θεραπεύσιμοι και διαχειρίσιμοι εάν εντοπιστούν έγκαιρα και μπορούν εύκολα να προληφθούν. Οι πιο κοινές αιτίες τους είναι η χρήση καπνού και αλκοόλ. Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ορισμένους καρκίνους κεφαλής και τραχήλου.

Που εντοπίζονται συνήθως οι κακοήθειες;

• Στοματική κοιλότητα: χείλη, γλώσσα, ούλα, βλεννογόνοι των μάγουλων και των χειλιών, στο κάτω και πάνω μέρος του στόματος και πίσω από τους φρονιμίτες
• Σιελογόνοι αδένες: Αυτοί παράγουν το σάλιο που διατηρεί το στόμα και το λαιμό υγρό. Οι κύριοι αδένες βρίσκονται στο κάτω μέρος του στόματος και κοντά στο οστό της γνάθου. Παρωτίδες , υπογνάθιοι και υπογλώσσιοι
• Παραρρίνιοι κόλποι: οι οστέινες κοιλότητες που περιβάλλουν τη μύτη
• Ρινική κοιλότητα: η κοίλη περιοχή μέσα στη μύτη
• Αμυγδαλές
• Λαιμός (φάρυγγας)
• Φωνητικές χορδές (λάρυγγας)
• Αυτιά
• Λεμφαδένες στο πάνω και πλάγιο μέρος του λαιμού

Παρά τη θέση τους, οι όγκοι του εγκεφάλου, των οφθαλμών και του θυρεοειδούς συνήθως δεν αναφέρονται ως καρκίνοι κεφαλής και τραχήλου.

Συμπτώματα και Αιτίες καρκίνου στην κεφαλή και τον τράχηλο

Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου;

Ο καρκίνος της κεφαλής και του τραχήλου μπορεί να είναι δύσκολο να διαγνωστεί, επειδή τα συμπτώματα είναι συχνά ήπια και μπορεί να μιμούνται λιγότερο σοβαρές καταστάσεις, όπως το κρύωμα ή ο πονόλαιμος. Αυτά τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πληγή στο στόμα ή στη γλώσσα που δεν επουλώνεται.
• Ένα λευκό ή κόκκινο έλκος στα ούλα, τη γλώσσα ή τον βλεννογόνο του στόματος.
• Επίμονος πονόλαιμος.
• Βραχνάδα.
• Πρήξιμο στη γνάθο, το λαιμό ή στο πλάι του προσώπου.
• Συχνές λοιμώξεις των παραρρίνιων κόλπων που δεν ανταποκρίνονται στα αντιβιοτικά.
• Πόνος στον αυχένα που δεν υποχωρεί.
• Συχνοί πονοκέφαλοι.
• Πόνος στα πάνω δόντια.
• Αιμορραγία από τη μύτη ή το στόμα ή αίμα στο σάλιο.
• Δυσκολία στην κατάποση.
• Επίμονοι πόνοι στα αυτιά.
• Δυσκολία στην αναπνοή ή στην ομιλία.

Εάν παρατηρήσετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε αμέσως το γιατρό σας. Μπορεί να είναι σημάδια λιγότερο σοβαρών καταστάσεων, αλλά θα πρέπει να γίνει ενδελεχής εξέταση.

Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου;

Η έγκαιρη ανίχνευση είναι το κλειδί για την επιτυχή θεραπεία του καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου. Σχεδόν τα τρία τέταρτα όλων των καρκίνων κεφαλής και τραχήλου μπορούν εύκολα να εντοπιστούν κατά τη διάρκεια μιας τυπικής Ω.Ρ.Λ. εξέτασης. Ο εξειδικευμένος Ω.Ρ.Λ. θα ζητήσει και συμπληρωματικές διαγνωστικές εξετάσεις.

Έλεγχος στο ιατρείο

• Φυσική εξέταση και κλινική εξέταση για τον έλεγχο της στοματικής και ρινικής κοιλότητας, του λαιμού και της γλώσσας.
• Ψηλάφηση στο λαιμό, τα χείλη, τα ούλα και τα μάγουλά για εξογκώματα.
• Ενδοσκόπηση . Με τον ενδοσκοπικό έλεγχο μπορούμε να φτάσουμε εύκολα σε περιοχές του σώματος που κάποτε ήταν δύσκολο ή και αδύνατο να προσπελαστούν αν δεν είχε πάρει νάρκωση ο ασθενής. Τα ενδοσκόπια είναι λεπτοί ,εύκαμπτοι ή άκαμπτοι σωλήνες οι οποίοι έχουν οπτική ίνα και δυνατό φώς. Ανάλογα με την περιοχή που θέλουμε να ελέγξουμε χρησιμοποιούμε το κατάλληλο ενδοσκόπιο όπου μας μεταφέρει την εικόνα αυτής της περιοχής σε ένα μόνιτορ. Το ενδοσκόπιο εισάγεται από τη μύτη , το αυτί ή το στόμα και προωθείται στην περιοχή που θέλουμε να ελέγξουμε. Έτσι μπορούμε να έχουμε καταγραφή αυτής της περιοχής για κλινικούς και διαγνωστικούς σκοπούς.

Σημαντική διευκόλυνση, όμως, μου προσφέρουν τα ενδοσκόπια όταν θα χρειαστεί η διάγνωση να τεθεί με τη λήψη τμήματος του ιστού για βιοψία. Ο διαγνωστικός έλεγχος γίνεται πολύ εύκολα, απλά και γρήγορα για τον ασθενή, οπότε αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την γρήγορη και σωτήρια , πολλές φορές, έναρξη της θεραπείας του.

Περιοχές που μπορεί να γίνει έλεγχος με ενδοσκόπηση

• Μύτη, παραρρίνιοι κόλποι
• Στοματική κοιλότητα, στοματοφάρυγγας
• Οισοφάγος, τραχεία
• Ρινοφάρυγγας, υποφάρυγγας
• Λάρυγγας, φωνητικές χορδές
• Αυτί

Εργαστηριακές και άλλες εξετάσεις καρκίνου στην κεφαλή και τον τράχηλο

• Ακτινογραφίες κεφαλής και τραχήλου
• Σαρώσεις CT
• Μαγνητικές τομογραφίες
• Σαρώσεις

Βιοψία ύποπτης περιοχής

Βιοψία γίνεται σε περιπτώσεις που θέλουμε

• Να αποκλείσουμε νεοπλασίαs
• Να σταδιοποιήσουμε και να ταυτοποιήσουμε έναν όγκο
• Να χαρτογραφήσουμε τη παθολογία
• Να σχεδιαστεί και οργανωθεί σωστά ένα ογκοχειρουργείο
• Να παρακολουθούμε την μετεγχειρητική πορεία αλλά και ‘ελεύθερη παθολογίας’ περιοχή

Βιοψία στο ιατρείο

Η βιοψία αυτή μπορεί να γίνει στο ιατρείο μου σε περιπτώσεις απλές και σε περιοχές εύκολα προσβάσιμες με το ενδοσκόπιο όπως

• Έξω ακουστικό πόρο
• Στοματοφάρυγγα
• Ρινική θαλάμη

Σε αυτές τις περιοχές η πρόσβαση είναι εύκολη με τοπική αναισθησία για τον ασθενή, καλά ανεκτή, και δεν υπάρχει κάποιος κίνδυνος επιπλοκής ( αιμορραγίας )

Βιοψία σε χειρουργικό χώρο

Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η παρουσία και η συνεισφορά πολλές φορές της αναισθησιολογικής ομάδας σε επίπεδο ήπιας μέθης, χάλασης και ελεγχόμενης υπότασης του ασθενή. Αυτό θα προσφέρει τη δυνατότητα να ανεχθεί ο ασθενής την παρουσία του ενδοσκοπίου και την λήψη ιστού για βιοψία.

Η σωστή προετοιμασία, η κατάλληλη προνάρκωση , η τοπική αναισθησία, η μέθη, η γενική νάρκωση, η ελεγχόμενη υπόταση και η μετεγχειρητική αναλγησία απαιτεί καταρτισμένη αναισθησιολογική ομάδα εξειδικευμένη στα χειρουργεία κεφαλής και τραχήλου. Αν ο ασθενής κάνει λήψη αντιπηκτικών, τα σταματά 4-5 μέρες πριν. Οι περισσότεροι καρδιολόγοι τα αντικαθιστούν με υποδόριες αντιπηκτικές ενέσεις. Ο νοσηλευτής θα φροντίσει την προετοιμασία για τη χειρουργική αίθουσα , αφαιρούνται οδοντοστοιχίες, κοσμήματα, γυαλιά όρασης, ακουστικά βοηθήματα και ο ασθενής λαμβάνει μία ήπια προνάρκωση.

Σημαντικός λόγος για τον οποίο είναι απαραίτητη πολλές φορές η χρήση χειρουργικού εξοπλισμού και χώρου είναι για την περίπτωση που κατά την λήψη της βιοψίας υπάρξει αιμορραγία. Τότε είναι πολύ εύκολη η πρόσβαση και καυτηρίαση αυτού του αγγείου με τη χρήση κατάλληλων χειρουργικών διαθερμιών πάντα όμως με την αναισθησιολογική υποστήριξη και επιτήρηση.

Η ενδοσκοπική βιοψία επιβάλλεται να γίνεται σε συνθήκες χειρουργείου σε όλους τους ασθενείς που έχουν

• Καρδιολογικό ιστορικό
• Αναπνευστικά προβλήματα
• Ιστορικό με κρίσεις άγχους – πανικού
• Αλλεργία σε φάρμακα

Διαχείριση και Θεραπεία καρκίνου στην κεφαλή και τον τράχηλο

Πώς αντιμετωπίζεται ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου;

Το πρώτο βήμα για τη θεραπεία του καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου είναι ο προσδιορισμός του σταδίου του καρκίνου.

• Οι καρκίνοι σταδίου Ι και ΙΙ είναι μικροί και δεν έχουν εξαπλωθεί από την αρχική τους θέση. Συνήθως είναι ιάσιμοι.
• Οι καρκίνοι σταδίου III και IV έχουν συνήθως εξαπλωθεί σε κοντινούς λεμφαδένες ή/και είναι μεγάλοι όγκοι. Συνήθως απαιτούν πιο περίπλοκη θεραπεία και έχουν μικρότερες πιθανότητες ίασης, αλλά οι περισσότερες περιπτώσεις είναι δυνητικά ιάσιμες. Οι όγκοι που έχουν εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος, που ονομάζονται μεταστατικοί όγκοι, θεωρούνται γενικά ανίατοι, αλλά μπορούν να αντιμετωπιστούν για τη μείωση των συμπτωμάτων , την αύξηση του προσδόκιμου και την βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Το στάδιο, μαζί με την ηλικία σας, τη γενική υγεία και τη θέση του όγκου, θα καθορίσουν το σχέδιο θεραπείας.

Οι τρεις κύριοι τρόποι θεραπείας και αντιμετώπισης για καρκίνους κεφαλής και τραχήλου είναι

• η ακτινοθεραπεία,
• η χειρουργική επέμβαση και
• η χημειοθεραπεία.

Μερικοί ασθενείς μπορεί να λάβουν και τις τρεις θεραπείες.

Χειρουργική επέμβαση:

Σκοπός της ογκοχειρουργικής παρέμβασης είναι να αφαιρεθεί ολοκληρωτικά η πρωτοπαθής εστία αλλά και οι γύρω ιστοί και λεμφαδένες Οι λεμφαδένες στο λαιμό μπορούν επίσης να αφαιρεθούν εάν υπάρχει υποψία ότι ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί. Η χειρουργική επέμβαση στις περιοχές του κεφαλιού και του λαιμού μπορεί να αλλάξει την εμφάνιση και την ικανότητα του ασθενούς να μασάει, να μιλά και να καταπίνει. Για αυτούς τους λόγους, οι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν επανορθωτική χειρουργική επέμβαση και λογοθεραπεία μετά την επέμβαση.

Ακτινοθεραπεία: Περιλαμβάνει τη χρήση ακτίνων Χ υψηλής ενέργειας για τη νέκρωση των καρκινικών κυττάρων. Η ακτινοθεραπεία μπορεί να έχει παρενέργειες, όπως πληγές , έλκη ή ερεθισμό στη προσβεβλημένη περιοχή, δυσκολία στην κατάποση ή στη γεύση, απώλεια σάλιου, μειωμένη όρεξη και ναυτία.

Χημειοθεραπεία: Η χημειοθεραπεία είναι η χρήση αντικαρκινικών φαρμάκων για τη νέκρωση ή αδρανοποίηση των καρκινικών κυττάρων σε όλο το σώμα. Χρησιμοποιείται πιο συχνά για καρκίνους κεφαλής και τραχήλου προχωρημένου σταδίου. Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν πληγές , άφθες και έλκη στο στόμα, απώλεια όρεξης, ναυτία, έμετο, κόπωση, εξάνθημα, πόνο στις αρθρώσεις και απώλεια μαλλιών.

Ποιες είναι οι νέες εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου; 

• Οι νέες θεραπείες για τον καρκίνο της κεφαλής και του τραχήλου περιλαμβάνουν τη χρήση φαρμάκων που μπλοκάρουν τις ορμόνες που προκαλούν τον πολλαπλασιασμό ορισμένων καρκινικών κυττάρων. Αυτές οι θεραπείες κάνουν τον όγκο πιο ευαίσθητο στην ακτινοβολία και αυξάνουν την πιθανότητα ίασης. Η ανοσοθεραπεία (μια θεραπεία που χρησιμοποιεί το δικό σας ανοσοποιητικό σύστημα για την καταπολέμηση της νόσου) εξελίσσεται ταχέως ως επιλογή. Τα φάρμακα ανοσοθεραπείας βοηθούν το σώμα σας να παράγει κύτταρα που καταπολεμούν τον καρκίνο.
• Πολλές νέες θεραπείες επικεντρώνονται στη μείωση των παρενεργειών της θεραπείας, διατηρώντας παράλληλα καλά ποσοστά ίασης. Για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται νεότερα φάρμακα χημειοθεραπείας που έχουν λιγότερο σοβαρές παρενέργειες, αλλά εξακολουθούν να είναι αποτελεσματικά στη θανάτωση των καρκινικών κυττάρων.
• Οι νεότερες τεχνικές ακτινοβολίας εστιάζουν περισσότερη ενέργεια στα καρκινικά κύτταρα και λιγότερη στον φυσιολογικό ιστό, έτσι ώστε οι ασθενείς να εμφανίζουν λιγότερες παρενέργειες. Και οι προηγμένες χειρουργικές τεχνικές μπορούν να αφαιρέσουν τον καρκίνο ενώ επιτρέπουν στον ασθενή να ανακτήσει έναν πιο φυσιολογικό τρόπο ζωής μετά από επιτυχημένη θεραπεία.

Πρόληψη

Πώς μπορώ να προστατευτώ από τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου;

• Κόψτε τον καπνό. Η χρήση καπνού είναι η πιο κοινή αιτία καρκίνου κεφαλής και τραχήλου. Το ογδόντα πέντε τοις εκατό αυτών των καρκίνων συνδέονται με τη χρήση καπνού. Για να μειώσετε τον κίνδυνο καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου, σταματήστε τη χρήση όλων των μορφών καπνού (τσιγάρα, πούρα, πίπες, και καπνός για μάσημα).
• Μειώστε το ποτό. Η χρήση αλκοόλ έχει επίσης καθοριστεί ότι συμβάλλει στον καρκίνο της κεφαλής και του τραχήλου. Η μείωση της πρόσληψης αλκοόλ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης αυτών των καρκίνων.
• Σκεφτείτε να κάνετε το εμβόλιο HPV. Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων μπορεί να προκαλέσει ορισμένους τύπους καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου, ιδιαίτερα του στοματοφαρυγγικού καρκίνου. Είναι πιο αποτελεσματικό στην πρόληψη του HPV εάν χορηγηθεί σε νεαρή ηλικία (έως 26 ετών).

Πότε ένα σύμπτωμα θέλει εξέταση: ο κανόνας των τριών εβδομάδων

Ένας πονόλαιμος περνά. Μια βραχνάδα μετά από κρυολόγημα υποχωρεί σε λίγες ημέρες. Μια άφθα κλείνει μόνη της. Αυτό που ξεχωρίζει τα ύποπτα συμπτώματα από τα αθώα δεν είναι η έντασή τους, αλλά η διάρκεια.

Ο πρακτικός κανόνας που χρησιμοποιούν οι ΩΡΛ είναι απλός: ό,τι επιμένει περισσότερο από τρεις εβδομάδες χωρίς σαφή εξήγηση πρέπει να το δει ειδικός. Δεν σημαίνει ότι πρόκειται για κάτι κακό. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων η αιτία αποδεικνύεται καλοήθης. Σημαίνει όμως ότι η περιοχή πρέπει να ελεγχθεί με το μάτι και με το ενδοσκόπιο, όχι με υποθέσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το σύμπτωμα είναι μονόπλευρο. Πόνος στο ένα αυτί με φυσιολογική εξέταση του αυτιού, μπούκωμα μόνο στο ένα ρουθούνι με αιματηρές εκκρίσεις, ή υγρό στο ένα αυτί σε ενήλικα χωρίς προηγούμενο κρυολόγημα είναι ευρήματα που οδηγούν πάντα σε πληρέστερο έλεγχο.

Συμπτώματα καρκίνου κεφαλής και τραχήλου ανά περιοχή

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με το σημείο όπου αναπτύσσεται η βλάβη. Η παρακάτω ομαδοποίηση σας βοηθά να καταλάβετε τι θα αναζητήσει ο ιατρός.

Στόμα και γλώσσα

Πληγή ή σκληρή περιοχή που δεν επουλώνεται, λευκή ή κόκκινη πλάκα που δεν ξύνεται, δόντι που κουνιέται χωρίς οδοντιατρική αιτία, οδοντοστοιχία που ξαφνικά δεν εφαρμόζει, μούδιασμα στη γλώσσα ή στο χείλος. Πολλές από αυτές τις βλάβες τις εντοπίζει πρώτος ο οδοντίατρος.

Στοματοφάρυγγας και αμυγδαλές

Μονόπλευρος πονόλαιμος που δεν περνά, αίσθηση ξένου σώματος, πόνος που αντανακλά στο αυτί, αμυγδαλή εμφανώς μεγαλύτερη από την άλλη. Στους όγκους που σχετίζονται με τον HPV, το πρώτο σημάδι είναι συχνά ένα ανώδυνο εξόγκωμα στον λαιμό, χωρίς ενοχλήματα από το στόμα.

Λάρυγγας και υποφάρυγγας

Η βραχνάδα που επιμένει είναι το χαρακτηριστικότερο πρώιμο σύμπτωμα των φωνητικών χορδών, και γι’ αυτό οι βλάβες εκεί συχνά εντοπίζονται νωρίς. Στον υποφάρυγγα, αντίθετα, τα ενοχλήματα αργούν: δυσκολία ή πόνος στην κατάποση, απώλεια βάρους, βήχας με το φαγητό.

Μύτη, παραρρίνιοι κόλποι και ρινοφάρυγγας

Μονόπλευρη ρινική απόφραξη, επαναλαμβανόμενη αιμορραγία από το ίδιο ρουθούνι, πρήξιμο στο μάγουλο ή γύρω από το μάτι, διπλή όραση. Στον ρινοφάρυγγα, το πρώτο εύρημα μπορεί να είναι βαρηκοΐα ή αίσθημα πληρότητας στο ένα αυτί.

Σιελογόνοι αδένες

Εξόγκωμα μπροστά ή κάτω από το αυτί ή κάτω από τη γνάθο, που μεγαλώνει σταδιακά. Τα περισσότερα ογκίδια των σιελογόνων είναι καλοήθη. Πόνος, γρήγορη αύξηση ή αδυναμία στους μυς του προσώπου απαιτούν άμεση εκτίμηση.

Εξόγκωμα στον λαιμό σε ενήλικα: τι σημαίνει

Οι λεμφαδένες διογκώνονται πολύ συχνά από λοιμώξεις και υποχωρούν μέσα σε δύο με τρεις εβδομάδες. Ένας λεμφαδένας όμως που παραμένει, είναι σκληρός, δεν πονά και μεγαλώνει, χρειάζεται διερεύνηση, ειδικά σε άτομα άνω των 40 ετών που καπνίζουν ή πίνουν συστηματικά. Στη σελίδα για τους διογκωμένους αδένες στον λαιμό θα βρείτε πότε η διόγκωση θεωρείται αναμενόμενη και πότε όχι.

Ο έλεγχος περιλαμβάνει ενδοσκόπηση όλου του ανώτερου αεραγωγού, υπερηχογράφημα τραχήλου και, όπου χρειάζεται, παρακέντηση του λεμφαδένα με λεπτή βελόνα. Η χειρουργική αφαίρεση ενός λεμφαδένα «για να δούμε τι είναι», χωρίς να έχει προηγηθεί αυτός ο έλεγχος, γενικά αποφεύγεται.

Παράγοντες κινδύνου πέρα από το κάπνισμα και το αλκοόλ

Ο καπνός και το αλκοόλ παραμένουν οι βασικές αιτίες, και ο συνδυασμός τους επιβαρύνει περισσότερο από το άθροισμα των δύο. Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες που αξίζει να γνωρίζετε:

• Ιός HPV. Συνδέεται κυρίως με καρκίνους των αμυγδαλών και της βάσης της γλώσσας, συχνά σε άτομα που δεν κάπνισαν ποτέ. Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα για τον HPV στόματος.
• Ιός Epstein-Barr. Σχετίζεται με τον καρκίνο του ρινοφάρυγγα.
• Ηλιακή ακτινοβολία. Η πολύχρονη έκθεση χωρίς προστασία αφορά κυρίως το κάτω χείλος και το δέρμα του προσώπου.
• Επαγγελματική έκθεση. Η σκόνη ξύλου και δέρματος έχει συνδεθεί με όγκους της μύτης και των παραρρινίων.
• Προκαρκινικές βλάβες. Η λευκοπλακία και η ερυθροπλακία του στόματος και του λάρυγγα δεν είναι καρκίνος, χρειάζονται όμως παρακολούθηση και συχνά βιοψία.
• Ανοσοκαταστολή και προηγούμενη ακτινοβολία στην περιοχή του τραχήλου.

Ποια σημάδια είναι επείγοντα

Ορισμένες καταστάσεις δεν περιμένουν ραντεβού. Απευθυνθείτε άμεσα σε εφημερεύον νοσοκομείο αν εμφανιστεί:

• δυσκολία στην αναπνοή ή θορυβώδης εισπνοή (συριγμός),
• αιμορραγία από το στόμα ή τον λαιμό που δεν σταματά,
• αδυναμία να καταπιείτε υγρά ή το σάλιο σας,
• πρήξιμο στον λαιμό που μεγαλώνει γρήγορα, με πυρετό ή πόνο.

Από τη διάγνωση στο σχέδιο θεραπείας: ποιοι ειδικοί συμμετέχουν

Η διάγνωση τίθεται μόνο με ιστολογική εξέταση. Το δείγμα λαμβάνεται συνήθως με βιοψία με ενδοσκόπηση, στο ιατρείο ή στο χειρουργείο, ανάλογα με τη θέση της βλάβης.

Από εκεί και πέρα, η απόφαση δεν ανήκει σε έναν μόνο ιατρό. Κάθε περίπτωση συζητείται σε ογκολογικό συμβούλιο, όπου συμμετέχουν ο χειρουργός κεφαλής και τραχήλου, ο παθολόγος ογκολόγος, ο ακτινοθεραπευτής, ο ακτινολόγος και ο παθολογοανατόμος. Στην πορεία μπαίνουν και άλλοι: οδοντίατρος πριν από ακτινοθεραπεία, διαιτολόγος, λογοθεραπευτής για την ομιλία και την κατάποση, ψυχολόγος.

Όταν το σχέδιο περιλαμβάνει χειρουργείο και υπάρχει προσβολή ή κίνδυνος προσβολής των λεμφαδένων, η αφαίρεση του όγκου συνδυάζεται με λεμφαδενικό καθαρισμό τραχήλου. Ρωτήστε ελεύθερα γιατί προτείνεται η συγκεκριμένη σειρά θεραπειών. Έχετε δικαίωμα να το καταλάβετε πλήρως.

Πώς προετοιμάζεστε για το ραντεβού στον ΩΡΛ

Λίγη προετοιμασία κάνει την επίσκεψη πιο χρήσιμη. Πριν έρθετε:

• Σημειώστε πότε ξεκίνησε το σύμπτωμα και αν αλλάζει μέσα στη μέρα.
• Γράψτε όλα τα φάρμακα που παίρνετε, ειδικά αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά.
• Φέρτε προηγούμενες εξετάσεις: υπερηχογραφήματα, αξονικές ή μαγνητικές τομογραφίες, ιστολογικές.
• Να είστε ειλικρινείς για το κάπνισμα και το αλκοόλ. Ο ιατρός δεν κρίνει, εκτιμά κίνδυνο.
• Αν αγχώνεστε, ελάτε με έναν δικό σας άνθρωπο. Δύο ζευγάρια αυτιά συγκρατούν περισσότερα.

Η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Η ολοκλήρωση της θεραπείας δεν κλείνει την επαφή με τον ιατρό. Ακολουθούν προγραμματισμένες επισκέψεις, πιο πυκνές τα πρώτα χρόνια και αραιότερες στη συνέχεια, με κλινική εξέταση, ενδοσκόπηση και απεικονιστικό έλεγχο όπου χρειάζεται.

Στις επισκέψεις αυτές δεν ελέγχεται μόνο η περιοχή του όγκου. Συζητούνται η κατάποση, η φωνή, η ξηροστομία μετά από ακτινοθεραπεία, η κατάσταση των δοντιών, η λειτουργία του θυρεοειδούς αν ακτινοβολήθηκε ο τράχηλος, η θρέψη και η διάθεση. Η οριστική διακοπή του καπνίσματος είναι το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορεί να κάνει ο ίδιος ο ασθενής σε αυτή τη φάση.

Συχνοί μύθοι για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου

«Δεν πονάει, άρα δεν είναι τίποτα.» Λάθος. Οι πρώιμες βλάβες συχνά είναι ανώδυνες. Ο πόνος δεν αποτελεί κριτήριο.

«Αφορά μόνο καπνιστές.» Οι καπνιστές κινδυνεύουν περισσότερο, αλλά οι όγκοι που σχετίζονται με τον HPV εμφανίζονται και σε ανθρώπους χωρίς καμία τέτοια συνήθεια.

«Η βιοψία ξυπνάει τον όγκο.» Δεν ισχύει. Η βιοψία είναι ο μόνος τρόπος να μάθουμε τι ακριβώς αντιμετωπίζουμε, και χωρίς αυτήν δεν σχεδιάζεται καμία θεραπεία.

«Κάθε εξόγκωμα στον λαιμό είναι καρκίνος.» Τα περισσότερα οφείλονται σε λοιμώξεις ή καλοήθεις κύστεις. Αυτό που έχει σημασία είναι να μη μείνει ανεξέταστο.

Συχνές Ερωτήσεις για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου

Ποιο είναι το πρώτο σύμπτωμα του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου;

Δεν υπάρχει ένα κοινό πρώτο σύμπτωμα, γιατί εξαρτάται από την περιοχή. Στις φωνητικές χορδές είναι συνήθως η βραχνάδα, στο στόμα μια πληγή που δεν κλείνει, στον στοματοφάρυγγα ένας μονόπλευρος πονόλαιμος ή ένα ανώδυνο εξόγκωμα στον λαιμό. Κοινό χαρακτηριστικό όλων είναι η επιμονή: το ενόχλημα δεν υποχωρεί μέσα σε τρεις εβδομάδες.

Μπορεί ο ΩΡΛ να δει αν έχω κάτι ύποπτο στην πρώτη επίσκεψη;

Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι. Με την κλινική εξέταση, την ψηλάφηση του λαιμού και την ενδοσκόπηση, ο ΩΡΛ βλέπει άμεσα το στόμα, τη μύτη, τον φάρυγγα και τον λάρυγγα. Αν εντοπίσει βλάβη, θα σας εξηγήσει αν αρκεί παρακολούθηση ή αν χρειάζεται βιοψία και απεικονιστικός έλεγχος. Η οριστική απάντηση δίνεται πάντα από την ιστολογική εξέταση.

Ο κόμπος στον λαιμό είναι σημάδι καρκίνου;

Συνήθως όχι. Η αίσθηση κόμπου που έρχεται και φεύγει, και μάλιστα υποχωρεί όταν τρώτε, οφείλεται τις περισσότερες φορές σε παλινδρόμηση, μυϊκή τάση ή άγχος. Ύποπτη θεωρείται όταν συνοδεύεται από πραγματική δυσκολία στην κατάποση τροφής, πόνο προς το αυτί, απώλεια βάρους, βραχνάδα ή εξόγκωμα στον λαιμό. Τότε χρειάζεται ενδοσκόπηση χωρίς καθυστέρηση.

Προλαβαίνει το εμβόλιο HPV τον καρκίνο του στοματοφάρυγγα;

Το εμβόλιο προστατεύει από τους τύπους του ιού που ευθύνονται για τους περισσότερους καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV, και γι’ αυτό συστήνεται σε αγόρια και κορίτσια πριν από την έναρξη της σεξουαλικής ζωής. Δεν θεραπεύει λοίμωξη που υπάρχει ήδη. Για το αν έχει νόημα σε μεγαλύτερη ηλικία, συζητήστε το με τον ιατρό σας.

Πρέπει να κάνω προληπτικό έλεγχο αν καπνίζω χρόνια;

Δεν υπάρχει οργανωμένο πρόγραμμα πληθυσμιακού ελέγχου, όπως ισχύει για άλλους καρκίνους. Αν όμως καπνίζετε ή πίνετε συστηματικά για πολλά χρόνια, μια περιοδική εξέταση από ΩΡΛ με ενδοσκόπηση είναι λογική επιλογή, ακόμη και χωρίς συμπτώματα. Διαρκεί λίγα λεπτά, γίνεται στο ιατρείο και επιτρέπει να εντοπιστούν προκαρκινικές βλάβες πριν εξελιχθούν.

Τι αλλάζει στην καθημερινότητα μετά τη θεραπεία;

Εξαρτάται από την περιοχή και το είδος της θεραπείας. Ορισμένοι ασθενείς επιστρέφουν γρήγορα στις συνήθειές τους, ενώ άλλοι χρειάζονται υποστήριξη για την κατάποση, τη φωνή, την ξηροστομία ή την κινητικότητα του ώμου και του αυχένα. Η λογοθεραπεία, η φυσικοθεραπεία και η διατροφική καθοδήγηση είναι μέρος της θεραπείας, όχι πολυτέλεια. Ο ιατρός σας θα σας πει τι να περιμένετε στη δική σας περίπτωση.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα, απευθύνεται σε ασθενείς και συνοδούς και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση.