Αν τα αυτιά σας βουλώνουν εύκολα ή είναι αρκετά «ευαίσθητα», θυμηθείτε πως το κολύμπι και τα μακροβούτια στη θάλασσα μπορεί να τους δημιουργήσουν αρκετά προβλήματα. Καλό είναι, λοιπόν να γνωρίζετε μέτρα προφύλαξης και θεραπείες που συνιστούν οι ειδικοί.
Μια ενόχληση στο αυτί συνήθως δεν είναι σοβαρή, αρκεί όμως για να μας χαλάσει τη διάθεση και τις διακοπές! Οι πόνοι και το βούλωμα στα αυτιά είναι μια καλοκαιρινή… περιπέτεια, που συνδέεται άμεσα με το κολύμπι και τις βουτιές που απολαμβάνουμε στη θάλασσα ή στην πισίνα. Ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε τις πιθανότητες αυτής της ενόχλησης και πώς θα την αντιμετωπίσουμε αν μας συμβεί.
Ένας μικρός έλεγχος αρκεί
H κυψελίδα, το κερί ή βύσμα, που φράζει τον ακουστικό πόρο, είναι πολύ συνηθισμένο πρόβλημα, που αντιμετωπίζεται εύκολα και ανώδυνα από τον ωτορινολαρυγγολόγο. Αν λοιπόν έχουμε ευαισθησία στα αυτιά, μία επίσκεψη στο γιατρό μας για να τα καθαρίσει είναι αρκετή για να μας εξασφαλίσει ανέφελες διακοπές και… βουτιές. Kι αυτό γιατί, αν υπάρχει κυψελίδα, είναι πολύ πιθανό να φουσκώσει εξαιτίας του νερού, με αποτέλεσμα τη γνωστή ενόχληση στο αυτί.
Για όσους βουτούν στα… βαθιά
Μία πιο εξειδικευμένη εξέταση είναι απαραίτητη για όσους κάνουν καταδύσεις και υποβρύχιο ψάρεμα ή βουτάνε στα βαθιά νερά. Σε αυτή την περίπτωση ο γιατρός θα πρέπει να βεβαιωθεί ότι δεν υπάρχει πρόβλημα στο ρινικό διάφραγμα και δεν είναι φραγμένη η ευσταχιανή σάλπιγγα, η οποία ξεκινά από τη μύτη και βοηθά στον «εξαερισμό» των αυτιών. Προσοχή: Αν σε κάποια βουτιά νιώσετε πόνο στο αυτί, μην τον αγνοήσετε, αλλά ανεβείτε αμέσως στην επιφάνεια. Αν δεν το κάνετε, υπάρχει πιθανότητα σοβαρής βλάβης του τυμπάνου από την πίεση του νερού.
Βουτιές στη θάλασσα ή στην πισίνα;
Τα αυτιά και η μύτη μας …προτιμούν τη θάλασσα! Ο λόγος είναι ότι στη θάλασσα υπάρχουν πολύ λιγότερα μικρόβια απ’ ό,τι μπορεί να υπάρχουν στην πισίνα, ακόμη κι αν αυτή είναι σωστά χλωριωμένη και με όλες τις συνθήκες υγιεινής. Επιπλέον, το θαλασσινό νερό μάς εξασφαλίζει άριστη φυσική πλύση στο φάρυγγα και στη μύτη, απομακρύνοντας οποιοδήποτε μικρόβιο ετοιμάζεται να «φωλιάσει» και να μας χαλάσει τις διακοπές.
Τι μπορεί να συμβεί αν κάνω βουτιά στα βαθιά;
Το πιθανότερο είναι πως δεν θα συμβεί τίποτε. Μπορείτε μάλιστα να δοκιμάσετε το κόλπο των δυτών για να εξισώσετε την πίεση στο εσωτερικό του αυτιού με αυτή που δημιουργείται από το νερό, παίρνοντας μία βαθιά αναπνοή και προσπαθώντας να εκπνεύσετε, κρατώντας όμως κλειστό το στόμα και τη μύτη! Πρόβλημα όμως μπορεί να δημιουργηθεί στα αυτιά ή στους παραρρινίους κόλπους (τα ιγμόρεια και τους μετωπιαίους κόλπους), αν υπάρχει κάποιος εσωτερικός ερεθισμός, είμαστε «μπουκωμένοι» ή λόγω ανατομικής κατασκευής. Σε αυτή την περίπτωση, ο πόνος που θα νιώσουμε θα είναι άμεσος και δεν πρέπει να τον αγνοήσουμε, αφού με αυτό τον τρόπο το σώμα μας στέλνει το «μήνυμα» ότι κάτι δεν πάει καλά.
Πότε να αποφύγω τις βουτιές;
Αν έχουμε φλεγμονή στα αυτιά ή στους παραρρινίους κόλπους, ο γιατρός μας είναι ο μόνος αρμόδιος να μας συστήσει αν μπορούμε να κολυμπάμε ή όχι. Στην περίπτωση που πρέπει να αποφεύγουμε τις βουτιές, αλλά μπορούμε να κολυμπάμε, όπως για παράδειγμα σε μια ωτίτιδα, μπορούμε να προστατεύσουμε τα αυτιά μας με σκουφάκι θαλάσσης ή ωτοασπίδες.
Bούλωσαν τα αυτιά μου. Τι μπορώ να κάνω;
Αν βουλώσει ή πονέσει το αυτί μας μετά το μπάνιο στις διακοπές, προσπαθούμε να είμαστε προσεκτικοί και να αποφεύγουμε την επαφή με το νερό. Μία καλή λύση είναι να κλείσουμε το αυτί με ένα βαμβάκι, εμποτισμένο με λίγο λάδι ή βαζελίνη. Μπορούμε επίσης να στάξουμε στο αυτί που έχει την ενόχληση μερικές σταγόνες οινόπνευμα, που θα κάνει μια ελαφριά αντισηψία. Στην περίπτωση που ο πόνος προέρχεται από διογκωμένη κυψελίδα, θα τη βοηθήσει να «στεγνώσει» και να «μαζέψει». Αν χρησιμοποιήσετε ωτοασπίδες για να προστατέψετε το αυτί, θυμηθείτε πως πρέπει να τις πλένετε με σαπούνι και να τις στεγνώνετε καλά μετά από κάθε χρήση, για να αποφύγετε τη μόλυνση από κάποιο μικρόβιο. Αν ο πόνος επιμένει, κάνουμε πυρετό ή εμφανιστεί πύον, καλό είναι να επικοινωνήσουμε μ’ ένα γιατρό, που θα μας δώσει την κατάλληλη θεραπεία.
Τι δεν πρέπει να κάνουμε!
Να μη βάζουμε σταγόνες λάδι μέσα στο αυτί, γιατί, αν η ενόχληση προέρχεται από την κυψελίδα που έχει φουσκώσει, με το λάδι θα φουσκώσει ακόμη περισσότερο και η ενόχληση θα γίνει πιο έντονη.
Εξωτερική ωτίτιδα: το «αυτί του κολυμβητή»
Η πιο συχνή πάθηση των αυτιών το καλοκαίρι δεν έχει σχέση με το βάθος της βουτιάς. Είναι η εξωτερική ωτίτιδα, μια φλεγμονή του δέρματος του ακουστικού πόρου. Εμφανίζεται όταν ο πόρος μένει υγρός για ώρες. Το νερό μαλακώνει το δέρμα, ξεπλένει την κυψελίδα που το προστατεύει και αλλάζει το όξινο περιβάλλον του. Μικρόβια και μύκητες βρίσκουν τότε έδαφος να αναπτυχθούν.
Τα συμπτώματα ξεκινούν συνήθως μία με δύο ημέρες μετά το κολύμπι:
- φαγούρα στο αυτί, που είναι συχνά το πρώτο σημάδι
- πόνος που δυναμώνει όταν τραβάτε το πτερύγιο ή πιέζετε το μικρό χόνδρο μπροστά από τον πόρο
- αίσθημα βουλώματος και μειωμένη ακοή
- υγρό ή πύον από το αυτί
- πρήξιμο που μπορεί να κλείσει τελείως τον πόρο
- πόνος στο μάσημα
Το σημάδι με το τράβηγμα του αυτιού ξεχωρίζει την εξωτερική ωτίτιδα από τη μέση, που πονά βαθιά και συνοδεύεται συνήθως από κρυολόγημα και πυρετό.
Πόσο διαρκεί η εξωτερική ωτίτιδα
Με σωστή θεραπεία, ο πόνος υποχωρεί αισθητά μέσα σε δύο με τρεις ημέρες και η φλεγμονή περνά σε επτά έως δέκα ημέρες. Χωρίς θεραπεία μπορεί να κρατήσει εβδομάδες και να επεκταθεί. Η μυκητιασική ωτίτιδα είναι πιο επίμονη και χρειάζεται συχνά δύο με τρεις εβδομάδες αγωγής και επαναλαμβανόμενους καθαρισμούς.
Σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας το αυτί πρέπει να μείνει στεγνό. Αυτό σημαίνει όχι κολύμπι για μία με δύο εβδομάδες και προσοχή στο ντους. Η βιαστική επιστροφή στη θάλασσα είναι ο συχνότερος λόγος υποτροπής.
Γιατί κάποιοι την παθαίνουν κάθε καλοκαίρι
- Μπατονέτες. Αφαιρούν την προστατευτική κυψελίδα, δημιουργούν μικροτραυματισμούς και σπρώχνουν ό,τι υπάρχει πιο βαθιά.
- Στενός ή ανώμαλος πόρος, που κρατά το νερό.
- Εκζέμα, ψωρίαση ή ξηροδερμία στον πόρο.
- Πολλές ώρες στο νερό, ιδίως σε πισίνες ή ζεστά, στάσιμα νερά.
- Ακουστικά βαρηκοΐας, ψείρες μουσικής και ωτοασπίδες που φοριούνται πολλές ώρες και κρατούν υγρασία.
- Διαβήτης, που κάνει τις λοιμώξεις πιο σοβαρές.
Μπήκε νερό στο αυτί: τι να κάνετε
- Γείρετε το κεφάλι στο πλάι, με το αυτί προς τα κάτω, και τραβήξτε απαλά τον λοβό προς διάφορες κατευθύνσεις.
- Ξαπλώστε για λίγα λεπτά στο πλάι, πάνω σε πετσέτα.
- Στεγνώστε το εξωτερικό μέρος με την άκρη μιας πετσέτας.
- Χρησιμοποιήστε πιστολάκι στη χαμηλότερη ένταση και θερμοκρασία, από απόσταση περίπου τριάντα εκατοστών, για ένα λεπτό.
Αν το αυτί μένει βουλωμένο μετά από μία με δύο ημέρες, η πιθανότερη εξήγηση είναι βύσμα κυψελίδας που φούσκωσε με το νερό. Χρειάζεται καθαρισμό από ΩΡΛ. Μην προσπαθήσετε να το βγάλετε με μπατονέτα.
Πρόληψη: πώς προστατεύετε τα αυτιά σας όλο το καλοκαίρι
- Στεγνώνετε καλά τα αυτιά μετά από κάθε μπάνιο.
- Μη βάζετε τίποτα μέσα στον πόρο: ούτε μπατονέτες, ούτε δάχτυλα, ούτε τσιμπιδάκια.
- Αν παθαίνετε συχνά ωτίτιδες, χρησιμοποιείτε ωτοασπίδες κολύμβησης σωστού μεγέθους ή ειδική κορδέλα. Οι εξατομικευμένες, από αποτύπωμα του αυτιού, εφαρμόζουν καλύτερα.
- Ρωτήστε τον γιατρό σας για προληπτικές σταγόνες που στεγνώνουν και οξινίζουν τον πόρο μετά το κολύμπι. Δεν χρησιμοποιούνται ποτέ όταν υπάρχει τρύπα στο τύμπανο ή σωληνάκι.
- Αποφύγετε το κολύμπι σε νερά αμφίβολης καθαριότητας.
- Κάντε έναν καθαρισμό αυτιών από ΩΡΛ πριν από τις διακοπές, αν έχετε τάση για βύσματα.
Τι δεν βοηθά, όσο κι αν ακούγεται συχνά
- Λάδι, οινόπνευμα, οξυζενέ και ξίδι χωρίς ιατρική οδηγία. Σε ήδη φλεγμαίνον αυτί τσούζουν και ερεθίζουν, και είναι επικίνδυνα αν το τύμπανο είναι διάτρητο.
- Κεριά αυτιών. Δεν καθαρίζουν και προκαλούν εγκαύματα.
- Βαμβάκι μέσα στον πόρο για ώρες. Κρατά την υγρασία εκεί που δεν πρέπει.
- Σταγόνες που περίσσεψαν από άλλη φορά. Η μυκητίαση χειροτερεύει με αντιβιοτικές σταγόνες.
Μικρόβια ή μύκητες; Γιατί έχει σημασία
Οι περισσότερες εξωτερικές ωτίτιδες είναι μικροβιακές και ξεκινούν απότομα, με έντονο πόνο. Η μυκητιασική μορφή, η ωτομυκητίαση, έχει διαφορετική εικόνα. Κυριαρχεί η επίμονη φαγούρα, το αυτί βουλώνει και ο πόρος γεμίζει με ένα λευκό, γκριζωπό ή μαύρο υλικό που μοιάζει με βρεγμένο χαρτί. Ο πόνος είναι ηπιότερος.
Η ωτομυκητίαση εμφανίζεται συχνά σε όσους χρησιμοποίησαν αντιβιοτικές σταγόνες για πολλές ημέρες ή επανειλημμένα. Οι σταγόνες εξαφανίζουν τα μικρόβια και αφήνουν ελεύθερο το πεδίο στους μύκητες. Γι’ αυτό η διάγνωση πρέπει να γίνεται με εξέταση και όχι με «το ίδιο κολλύριο που πήρα πέρσι». Η θεραπεία απαιτεί σχολαστικό καθαρισμό από τον ΩΡΛ και αντιμυκητιασική αγωγή για αρκετές ημέρες αφότου υποχωρήσουν τα συμπτώματα.
Μια γρήγορη λίστα για τη βαλίτσα των διακοπών
- ωτοασπίδες κολύμβησης, αν τις χρειάζεστε
- μια μαλακή πετσέτα αποκλειστικά για το πρόσωπο και τα αυτιά
- απλό παυσίπονο
- τις σταγόνες που σας έχει συστήσει ο γιατρός σας, αν έχετε ιστορικό
- το τηλέφωνο του ιατρείου, για να ρωτήσετε πριν δοκιμάσετε κάτι μόνοι σας
Παιδιά, θάλασσα και αυτιά
Τα παιδιά περνούν ώρες στο νερό και παθαίνουν εύκολα εξωτερική ωτίτιδα. Στεγνώνετε τα αυτιά τους μετά το μπάνιο και μην τα καθαρίζετε με μπατονέτες. Αν το παιδί παραπονιέται για φαγούρα ή πόνο όταν αγγίζετε το αυτί, διακόψτε το κολύμπι μέχρι να το δει γιατρός.
Τα παιδιά με σωληνάκια στα αυτιά μπορούν στις περισσότερες περιπτώσεις να κολυμπούν στην επιφάνεια. Προστασία χρειάζεται στις βουτιές και στο νερό με σαπούνι. Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν περισσότερο
- Όσοι έχουν διάτρηση τυμπάνου. Το νερό περνά στο μέσο αυτί και προκαλεί λοίμωξη με εκκρίσεις. Χρειάζεται στεγανή προστασία ή αποχή από το κολύμπι, και συζήτηση για τυμπανοπλαστική.
- Όσοι έχουν χειρουργηθεί στο αυτί. Ρωτήστε τον χειρουργό πότε επιτρέπεται η θάλασσα.
- Διαβητικοί και ανοσοκατεσταλμένοι. Πόνος στο αυτί που δεν υποχωρεί με τη θεραπεία, ιδίως τη νύχτα, θέλει άμεση επανεξέταση, γιατί η λοίμωξη μπορεί να προχωρήσει σε βάθος.
- Όσοι κολυμπούν χρόνια σε κρύα νερά. Το κρύο νερό προκαλεί με τα χρόνια οστικές προεξοχές στον πόρο (εξοστώσεις), που τον στενεύουν και παγιδεύουν νερό.
Πώς αντιμετωπίζει ο ΩΡΛ την εξωτερική ωτίτιδα
Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι ο καθαρισμός του πόρου με αναρρόφηση κάτω από μικροσκόπιο. Χωρίς αυτόν, οι σταγόνες δεν φτάνουν εκεί που πρέπει. Στη συνέχεια:
- συνταγογραφούνται ωτικές σταγόνες, αντιβιοτικές ή αντιμυκητιασικές ανάλογα με την αιτία, συχνά με κορτιζόνη για το οίδημα
- αν ο πόρος είναι πολύ πρησμένος, τοποθετείται ένα μικρό φυτίλι που μεταφέρει το φάρμακο σε βάθος
- δίνεται παυσίπονο, γιατί ο πόνος τις πρώτες ημέρες είναι έντονος
- αντιβίωση από το στόμα χρειάζεται μόνο όταν η φλεγμονή έχει επεκταθεί γύρω από το αυτί ή σε ευπαθείς ασθενείς
Περισσότερα για όλες τις μορφές θα βρείτε στη σελίδα για την ωτίτιδα.
Πότε να πάτε στον γιατρό
- ο πόνος είναι έντονος ή κρατά πάνω από μία ημέρα
- το αυτί τρέχει υγρό ή πύον
- η ακοή έπεσε και δεν επανέρχεται
- το πτερύγιο ή το δέρμα γύρω από το αυτί κοκκίνισε και πρήστηκε
- έχετε πυρετό
- μετά από βουτιά εμφανίστηκε ίλιγγος, έντονο βουητό ή απότομη βαρηκοΐα
Το ιατρείο βρίσκεται στο Περιστέρι. Για ραντεβού δείτε τη σελίδα επικοινωνίας. Αν ταξιδεύετε με αεροπλάνο στις διακοπές, χρήσιμο είναι και το άρθρο για την ωταλγία στην πτήση.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί η εξωτερική ωτίτιδα;
Με θεραπεία, ο πόνος υποχωρεί σε δύο με τρεις ημέρες και η φλεγμονή περνά σε επτά έως δέκα ημέρες. Η μυκητιασική μορφή θέλει δύο με τρεις εβδομάδες. Το αυτί πρέπει να μείνει στεγνό σε όλο το διάστημα.
Μπορώ να κολυμπήσω με ωτίτιδα;
Όχι. Το νερό συντηρεί τη φλεγμονή και καθυστερεί τη θεραπεία. Επιστρέφετε στη θάλασσα όταν ο γιατρός επιβεβαιώσει ότι το αυτί έχει επουλωθεί, συνήθως μετά από μία με δύο εβδομάδες.
Τι κάνω αν μπει νερό στο αυτί και δεν βγαίνει;
Γείρετε το κεφάλι, τραβήξτε απαλά τον λοβό και στεγνώστε με πιστολάκι σε χαμηλή ένταση από απόσταση. Αν το βούλωμα επιμένει πάνω από δύο ημέρες, πιθανότατα υπάρχει βύσμα κυψελίδας και χρειάζεται καθαρισμός.
Πώς καταλαβαίνω αν είναι εξωτερική ή μέση ωτίτιδα;
Στην εξωτερική, ο πόνος δυναμώνει όταν τραβάτε το πτερύγιο και συνήθως έχει προηγηθεί κολύμπι. Η μέση ωτίτιδα πονά βαθιά, συνοδεύεται από κρυολόγημα ή πυρετό και δεν επηρεάζεται από το άγγιγμα.
Να βάζω ωτοασπίδες στη θάλασσα;
Αν παθαίνετε συχνά ωτίτιδες ή έχετε διάτρηση τυμπάνου, ναι. Για τους υπόλοιπους αρκεί το καλό στέγνωμα μετά το μπάνιο.
Είναι χειρότερη η πισίνα από τη θάλασσα για τα αυτιά;
Συνήθως ναι. Το νερό της πισίνας, ιδίως όταν δεν είναι σωστά χλωριωμένο, ευνοεί περισσότερο τις λοιμώξεις του πόρου. Το χλώριο ξηραίνει επίσης το δέρμα.
Κολλάει η εξωτερική ωτίτιδα;
Όχι. Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οφείλεται στην υγρασία και στους μικροτραυματισμούς του πόρου.
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.