Το βουητό στα αυτιά, που οι γιατροί ονομάζουν εμβοές, είναι ένας ήχος που ακούτε χωρίς να υπάρχει γύρω σας πηγή που τον παράγει. Μπορεί να μοιάζει με σφύριγμα, βόμβο, τζιτζίκια ή σφυγμό. Δεν είναι ασθένεια αλλά σύμπτωμα, και στις περισσότερες περιπτώσεις η αιτία του είναι απλή και αντιμετωπίσιμη.
Κάτι βουίζει επίμονα στα αυτιά σας;
Νιώθετε ότι μέσα «έχουν μπει τζιτζίκια»; Ακούτε σφυρίγματα, θροΐσματα και διάφορους άλλους ήχους, ενώ δεν δέχεστε κανένα ακουστικό ερέθισμα; Αναρωτιέστε αν φταίει η μουσική που ακούτε στη διαπασών ή το κινητό σας; Φοβάστε ότι μπορεί να κουφαθείτε;
Αν ακούτε θορύβους που μοιάζουν συνήθως με συριγμούς, σφυρίγματα, θροΐσματα, και τους ακούτε μόνο εσείς και κανείς άλλος, δεν πρόκειται δηλαδή για εξωτερικούς ήχους, τότε υποφέρετε από «εμβοές». Το βουητό στο ένα ή και στα δύο αυτιά είναι ένα σύμπτωμα το οποίο μπορεί να προκαλείται από διάφορες αιτίες, τις περισσότερες φορές απλές, γι’ αυτό μην πανικοβάλλεστε. Οι εμβοές δεν προκαλούν ούτε κώφωση, ούτε θάνατο. Σε ελάχιστες περιπτώσεις, οφείλονται σε κάτι σοβαρό.
Οι αιτίες που δημιουργούν το βουητό
Το βουητό στα αυτιά μπορεί να οφείλεται σε διάφορες αιτίες. H πιο συχνή είναι η ύπαρξη κυψελίδας, συσσωρευμένου δηλαδή κεριού μέσα στο αυτί. H έκθεση, επίσης, σε πολύ δυνατό θόρυβο μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την πτώση του ακουστικού νεύρου (ακουστικό τραύμα).
Σύμφωνα μάλιστα με έρευνες, οι περισσότεροι από τους νέους που συχνάζουν σε κλαμπ με δυνατή μουσική, θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα εμβοών τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Αν τώρα το βουητό συνοδεύεται και από άλλα δύο συμπτώματα, βαρηκοΐα και ίλιγγο, τότε πιθανόν να πρόκειται για τη νόσο Meniere, ένα σύνδρομο που εκδηλώνεται με κρίσεις που περιλαμβάνουν συμπτώματα όπως βουητό, βαρηκοΐα, ίλιγγο, διαρκούν λίγες μέρες, στη συνέχεια υποχωρούν και επανέρχονται ανά μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Άλλες αιτίες μπορεί να είναι:
- Ωτίτιδες.
- Αναιμία.
- Υψηλή ή χαμηλή πίεση (υπέρταση ή υπόταση).
- Προβλήματα με το θυρεοειδή.
- Παθήσεις του λαβυρίνθου.
- Παρενέργειες φαρμάκων.
- Παθήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης (αυχενικό σύνδρομο).
- Όγκος στον εγκέφαλο ή στο ακουστικό νεύρο (σπάνιες περιπτώσεις).
Ποια είναι η κατάλληλη αντιμετώπιση;
Μόλις αντιληφθείτε ότι βουίζουν τα αυτιά σας, πρέπει να απευθυνθείτε σε έναν ωτορινολαρυγγολόγο, προκειμένου να γίνει διάγνωση. H αντιμετώπιση των εμβοών θα εξαρτηθεί από την αιτία που τις προκαλεί. Αν, για παράδειγμα, οφείλονται σε βύσμα κυψελίδας, τότε αυτή πρέπει να αφαιρεθεί για να σταματήσει το βουητό. Αν οφείλονται σε ωτίτιδα, πρέπει να αντιμετωπιστεί η ωτίτιδα με φαρμακευτική αγωγή. Αν οφείλονται σε υπέρταση, πρέπει να ρυθμιστεί η πίεση για να εξαφανιστούν και οι εμβοές. Αν τώρα οι εμβοές οφείλονται σε μόνιμη πτώση του ακουστικού νεύρου (βαρηκοΐα λόγω ηλικίας), τότε δυστυχώς δεν υπάρχει θεραπεία που να μπορεί να τις εξαλείψει και πρέπει να τις υπομείνετε στωικά.
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν τεχνικές που «απαλύνουν» το ενοχλητικό αυτό σύμπτωμα και είναι χρήσιμες τόσο στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, όσο και στις περιπτώσεις που το πρόβλημα είναι προσωρινό.
Πώς θα ανακουφιστώ άμεσα;
Υπάρχουν τρόποι που θα σας βοηθήσουν να ανακουφιστείτε προσωρινά μέχρι να απαλλαγείτε οριστικά από το ενοχλητικό αυτό σύμπτωμα:
- Όσο πιο ήσυχο είναι το δωμάτιο στο οποίο βρίσκεστε, τόσο εντονότερα θα ακούτε τις εμβοές. Γι’ αυτό, καλύψτε τις με απαλή μουσική σε χαμηλή ένταση.
- Δοκιμάστε να κοιμηθείτε με δύο μαξιλάρια. Με αυτό τον τρόπο βοηθάτε την αποσυμφόρηση της κεφαλής, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ένταση των εμβοών. Πολλοί ανακουφίζονται με αυτό τον τρόπο, όχι όμως όλοι, γι’ αυτό εφαρμόστε το μόνο αν έχετε αποτέλεσμα.
- Αν η πτώση του ακουστικού νεύρου είναι μόνιμη, οι συσκευές για τη βελτίωση της ακοής βοηθούν σημαντικά στη μείωση αντίληψης των εμβοών. Επίσης, αποτελεσματικές είναι και διάφορες τεχνικές χαλάρωσης, διότι σας βοηθούν να ηρεμείτε και να επικεντρώνετε την προσοχή σας αλλού.
Τι επιδεινώνει το πρόβλημά μου;
- Tο κάπνισμα συνήθως επιτείνει τις εμβοές, γιατί προκαλεί σπασμό στα τριχοειδή αγγεία, με αποτέλεσμα να γίνεται ελλιπής αιμάτωση στη γύρω περιοχή (λαβύρινθος, κύτταρα ακουστικού νεύρου κλπ.).
- H ασπιρίνη, ο καφές και το αλκοόλ ενοχοποιούνται επίσης για επιδείνωση των εμβοών, γι’ αυτό η κατανάλωσή τους πρέπει να γίνεται με μέτρο.
- Παρόλο που πολλοί ασθενείς τελευταία φοβούνται ότι για το βουητό μπορεί να φταίει και το κινητό τους τηλέφωνο, μέχρι στιγμής κάτι τέτοιο δεν έχει τεκμηριωθεί.
Συμβουλές για να προφυλάξετε την ακοή σας
H πρόληψη, λένε οι γιατροί, είναι η καλύτερη θεραπεία. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση των εμβοών. Oι παρακάτω συμβουλές βοηθούν σε μεγάλο βαθμό και τους υγιείς, ώστε να προφυλαχθούν από αιτίες που μπορεί να τους προκαλέσουν εμβοές στο μέλλον, αλλά και όσους υποφέρουν ήδη, ώστε να μην επιδεινώσουν το πρόβλημά τους.
Αποφεύγετε να συχνάζετε σε χώρους με πολύ θόρυβο. Μην ακούτε πολύ δυνατά μουσική, γιατί μπορεί να προκληθούν βλάβες στο ακουστικό νεύρο.
Φροντίστε, όταν ακούτε μουσική μέσω ακουστικών, να μην είναι πολύ δυνατή η ένταση. Αν νιώσετε πόνο στα αυτιά ή στο κεφάλι, είναι ένδειξη ότι το παρακάνατε και πρέπει να μειώσετε την ένταση του ήχου.
Όταν πηγαίνετε σε κάποιο κέντρο διασκέδασης, φροντίστε να μην κάθεστε κοντά στα ηχεία. Καλό θα ήταν, επίσης, κατά διαστήματα να απομακρύνεστε από το χώρο με τη δυνατή μουσική, βγαίνοντας για λίγο έξω και κάνοντας ένα πεντάλεπτο διάλειμμα.
Για να αποφύγετε τη συσσώρευση κυψελίδας, μη χρησιμοποιείτε μπατονέτες, γιατί έτσι τη σπρώχνετε πιο μέσα. Τυλίξτε ένα χαρτομάντιλο στο δάχτυλό σας και αφαιρέστε την κυψελίδα που είναι έξω-έξω.
Γιατί βουίζουν τα αυτιά μου: τι λέει το είδος του ήχου
Ο τρόπος που περιγράφετε το βουητό δίνει στον ΩΡΛ τις πρώτες ενδείξεις. Πριν από το ραντεβού, προσέξτε τρία πράγματα.
- Ένα αυτί ή και τα δύο. Το βουητό και στα δύο αυτιά σχετίζεται συνήθως με θόρυβο, ηλικία ή γενικότερους παράγοντες. Όταν επιμένει μόνο στο ένα, χρειάζεται πάντα έλεγχο ακοής.
- Συνεχές ή σαν σφυγμός. Αν ο ήχος χτυπά ρυθμικά, μαζί με την καρδιά σας, μιλάμε για σφύζουσες εμβοές. Συνδέονται με τη ροή του αίματος κοντά στο αυτί και θέλουν ξεχωριστή διερεύνηση.
- Οξύ σφύριγμα ή χαμηλός βόμβος. Το ψηλό σφύριγμα εμφανίζεται συχνά μετά από έκθεση σε θόρυβο. Ο χαμηλός βόμβος με αίσθημα βουλώματος ταιριάζει περισσότερο με κερί, υγρό πίσω από το τύμπανο ή πάθηση του λαβυρίνθου.
Υπάρχει και ένα λιγότερο γνωστό στοιχείο. Αν το βουητό αλλάζει όταν σφίγγετε τα δόντια, ανοίγετε διάπλατα το στόμα ή γυρίζετε τον αυχένα, η σιαγόνα και οι μύες της περιοχής πιθανόν συμμετέχουν στο πρόβλημα.
Ξαφνικό βουητό στο αυτί: πότε είναι επείγον
Οι περισσότερες εμβοές δεν είναι επείγουσες. Μία περίπτωση όμως δεν σηκώνει αναμονή: το ξαφνικό βουητό στο ένα αυτί μαζί με απότομη πτώση της ακοής. Πολλοί το περνούν για βούλωμα από κερί ή κρυολόγημα και περιμένουν. Μπορεί όμως να πρόκειται για αιφνίδια βαρηκοΐα, όπου η θεραπεία έχει καλύτερες πιθανότητες όσο νωρίτερα ξεκινήσει.
Εξεταστείτε την ίδια ή την επόμενη ημέρα αν:
- ξυπνήσατε ή διαπιστώσατε ξαφνικά ότι δεν ακούτε καλά από το ένα αυτί
- το βουητό ξεκίνησε μετά από χτύπημα στο κεφάλι, χαστούκι στο αυτί, έκρηξη ή κατάδυση
- συνυπάρχει έντονος ίλιγγος με εμετούς
- το αυτί πονά πολύ, τρέχει υγρό ή αίμα
Καλέστε το 166 αν μαζί με το βουητό και τη ζάλη εμφανιστεί αδυναμία στο πρόσωπο ή στα άκρα, δυσκολία στην ομιλία, διπλή όραση ή πολύ δυνατός πονοκέφαλος.
Το βουητό μετά από συναυλία ή νυχτερινό κέντρο είναι άλλη ιστορία. Συνήθως σβήνει μέσα σε λίγες ώρες έως λίγες ημέρες. Αν επιμένει περισσότερο ή νιώθετε ότι ακούτε «θαμπά», κάντε έναν έλεγχο ακοής.
Όταν ξαπλώνω βουίζουν τα αυτιά μου
Είναι από τα πιο συχνά παράπονα και έχει δύο εξηγήσεις. Η πρώτη είναι απλή: τη νύχτα το σπίτι ησυχάζει και τίποτα δεν καλύπτει πια τον ήχο. Το βουητό δεν δυνάμωσε. Απλώς ακούγεται καθαρότερα και ο εγκέφαλος, χωρίς άλλα ερεθίσματα, στρέφει την προσοχή του εκεί.
Η δεύτερη έχει να κάνει με τη θέση του σώματος. Όταν ξαπλώνετε αλλάζει η ροή του αίματος στο κεφάλι και στον αυχένα, ενώ το αυτί που ακουμπά στο μαξιλάρι απομονώνεται από τους ήχους του χώρου. Αν εκείνη την ώρα ακούτε τον σφυγμό σας, αναφέρετέ το στον γιατρό, γιατί οι σφύζουσες εμβοές ελέγχονται διαφορετικά.
Τι βοηθά στην πράξη:
- ένας σταθερός, ουδέτερος ήχος στο υπνοδωμάτιο, όπως ανεμιστήρας ή ήχος βροχής σε χαμηλή ένταση
- σταθερή ώρα ύπνου και όχι οθόνες στο κρεβάτι
- λιγότερος καφές και αλκοόλ το βράδυ, αν παρατηρείτε ότι σας επηρεάζουν
- να μην «ελέγχετε» συνεχώς αν ο ήχος είναι εκεί, γιατί η προσοχή τον μεγεθύνει
Βουίζουν τα αυτιά μου και ζαλίζομαι
Το αυτί φιλοξενεί δύο αισθητήρια όργανα: τον κοχλία για την ακοή και τον λαβύρινθο για την ισορροπία. Γι’ αυτό μια πάθηση του έσω ωτός δίνει συχνά και τα δύο συμπτώματα μαζί. Εκτός από τη νόσο Meniere, βουητό με ζάλη εμφανίζεται σε φλεγμονές του λαβυρίνθου, σε απότομες αλλαγές της αρτηριακής πίεσης, σε έντονο στρες και, σπανιότερα, σε καλοήθεις όγκους του ακουστικού νεύρου.
Ξεχωρίστε τη ζάλη, δηλαδή το θολό κεφάλι και την αστάθεια, από τον πραγματικό ίλιγγο, όπου νιώθετε το δωμάτιο να γυρίζει. Η διάκριση αυτή αλλάζει τη διερεύνηση. Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα για τον ίλιγγο και τη ζάλη.
Ποιες εξετάσεις γίνονται όταν βουίζουν τα αυτιά
Η διερεύνηση ξεκινά με συζήτηση. Ο ΩΡΛ θα ρωτήσει πότε άρχισε το βουητό, αν ήρθε ξαφνικά ή σταδιακά, σε ποιο αυτί, αν ακούτε λιγότερο, τι δουλειά κάνετε και ποια φάρμακα παίρνετε. Ακολουθούν, ανάλογα με την περίπτωση:
- Ωτοσκόπηση. Ο γιατρός βλέπει τον πόρο και το τύμπανο. Ένα βύσμα κυψελίδας ή μια φλεγμονή φαίνονται αμέσως.
- Ακοόγραμμα. Μετρά πόσο καλά ακούτε σε κάθε συχνότητα. Είναι η βασική εξέταση, γιατί οι εμβοές συνοδεύονται πολύ συχνά από πτώση ακοής που δεν έχετε αντιληφθεί.
- Τυμπανόγραμμα. Δείχνει πώς κινείται το τύμπανο και αν υπάρχει υγρό στο μέσο αυτί.
- Μέτρηση πίεσης και αιματολογικός έλεγχος, όταν το ιστορικό δείχνει προς αναιμία, θυρεοειδή ή υπέρταση.
- Μαγνητική τομογραφία, κυρίως όταν το βουητό ή η πτώση ακοής αφορούν επίμονα το ένα αυτί, ή όταν οι εμβοές είναι σφύζουσες.
Οι περισσότεροι ασθενείς δεν θα χρειαστούν απεικονιστικό έλεγχο. Ποιες εξετάσεις έχουν νόημα το αποφασίζει ο γιατρός μετά την κλινική εξέταση.
Βουίζει το αυτί μου, τι να κάνω μέχρι να εξεταστώ
- Μη βάζετε μπατονέτες, σταγόνες ή οτιδήποτε άλλο στο αυτί πριν το δει γιατρός.
- Αποφύγετε τους δυνατούς ήχους, χωρίς όμως να κλειστείτε στην απόλυτη ησυχία. Η σιωπή κάνει το βουητό εντονότερο.
- Μη διακόψετε κανένα φάρμακο μόνοι σας, ακόμη κι αν υποψιάζεστε ότι φταίει. Σημειώστε το και ρωτήστε.
- Μετρήστε την πίεσή σας.
- Σημειώστε πότε δυναμώνει ο ήχος και πότε υποχωρεί.
Όταν το βουητό επιμένει: πώς μαθαίνει κανείς να ζει καλά μαζί του
Όταν η αιτία δεν διορθώνεται, ο στόχος αλλάζει. Δεν προσπαθούμε να σβήσουμε τον ήχο αλλά να πάψει να σας απασχολεί. Και αυτό, για τους περισσότερους ανθρώπους, γίνεται. Ο εγκέφαλος έχει την ικανότητα να «φιλτράρει» έναν σταθερό ήχο που δεν θεωρεί απειλή, όπως κάνει με το ψυγείο ή την κίνηση του δρόμου. Η διαδικασία λέγεται εξοικείωση και θέλει μήνες.
Σε αυτή την κατεύθυνση βοηθούν:
- Η σωστή ενημέρωση. Όταν ένας έλεγχος έχει αποκλείσει κάτι σοβαρό, ο φόβος υποχωρεί και μαζί του η ένταση με την οποία αντιλαμβάνεστε το βουητό.
- Η ηχοθεραπεία. Ήχοι χαμηλής έντασης στο περιβάλλον ή ειδικές γεννήτριες ήχου μειώνουν την αντίθεση ανάμεσα στο βουητό και την ησυχία.
- Τα ακουστικά βαρηκοΐας, όταν υπάρχει πτώση ακοής. Επαναφέρουν τους ήχους που λείπουν και το βουητό περνά σε δεύτερο πλάνο.
- Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία με ψυχολόγο. Δεν αλλάζει τον ήχο, αλλάζει όμως την αντίδραση σε αυτόν και βελτιώνει τον ύπνο και τη διάθεση.
- Ο καλός ύπνος και η άσκηση. Η κούραση και το άγχος είναι οι πιο σταθεροί ενισχυτές των εμβοών.
Να είστε επιφυλακτικοί με συμπληρώματα και συσκευές που υπόσχονται οριστική λύση. Αναλυτικά οι θεραπευτικές επιλογές περιγράφονται στη σελίδα για τις εμβοές.
Βουητό στα αυτιά σε παιδιά, εγκύους και ηλικιωμένους
Τα παιδιά σπάνια παραπονιούνται μόνα τους για βουητό, γιατί δεν ξέρουν ότι δεν είναι φυσιολογικό. Αν το παιδί σας αναφέρει ήχους στο αυτί, ανεβάζει την ένταση στην τηλεόραση ή δεν απαντά όταν το φωνάζετε, η συνηθέστερη αιτία είναι υγρό στο αυτί ή κερί. Χρειάζεται εξέταση και έλεγχο ακοής.
Στην εγκυμοσύνη το βουητό εμφανίζεται ή δυναμώνει συχνά, λόγω των αλλαγών στην κυκλοφορία του αίματος. Αναφέρετέ το στον γυναικολόγο σας, ειδικά αν συνοδεύεται από πονοκέφαλο, πρήξιμο ή υψηλή πίεση.
Στους ηλικιωμένους οι εμβοές συμβαδίζουν συνήθως με τη βαρηκοΐα της ηλικίας. Επειδή πολλοί παίρνουν αρκετά φάρμακα, καλό είναι να έχουν μαζί τους στο ραντεβού την πλήρη λίστα της αγωγής τους.
Συχνές Ερωτήσεις για το βουητό στα αυτιά
Γιατί βουίζουν τα αυτιά μου;
Οι πιο συχνές αιτίες είναι το κερί που έχει φράξει τον πόρο, η έκθεση σε δυνατό θόρυβο, η πτώση της ακοής με την ηλικία, μια ωτίτιδα και το έντονο στρες. Σπανιότερα ευθύνονται φάρμακα, προβλήματα πίεσης, θυρεοειδούς ή του λαβυρίνθου. Η εξέταση από ΩΡΛ με έλεγχο ακοής δείχνει στις περισσότερες περιπτώσεις πού οφείλεται.
Βουίζει το αυτί μου, τι να κάνω;
Αν το βουητό κρατά πάνω από λίγες ημέρες, κλείστε ραντεβού με ωτορινολαρυγγολόγο. Στο μεταξύ προστατέψτε τα αυτιά σας από θόρυβο, μη βάζετε τίποτα μέσα στον πόρο και αποφύγετε την απόλυτη ησυχία, που το κάνει πιο αισθητό. Αν συνοδεύεται από ξαφνική πτώση ακοής ή έντονο ίλιγγο, εξεταστείτε την ίδια ημέρα.
Γιατί όταν ξαπλώνω βουίζουν τα αυτιά μου;
Τη νύχτα δεν υπάρχουν ήχοι περιβάλλοντος για να καλύψουν το βουητό, οπότε το ακούτε πιο καθαρά. Παίζει ρόλο και η αλλαγή στην κυκλοφορία του αίματος όταν είστε ξαπλωμένοι. Ένας απαλός, σταθερός ήχος στο δωμάτιο βοηθά τους περισσότερους. Αν ο ήχος χτυπά μαζί με τον σφυγμό σας, ενημερώστε τον γιατρό.
Τι σημαίνει όταν βουίζουν τα αυτιά μου και ζαλίζομαι;
Ο συνδυασμός δείχνει συχνά προς το έσω αυτί, όπου βρίσκονται μαζί τα όργανα της ακοής και της ισορροπίας. Μπορεί να οφείλεται σε πάθηση του λαβυρίνθου, στη νόσο Meniere, σε μεταβολές της πίεσης ή σε κόπωση και άγχος. Χρειάζεται εξέταση από ΩΡΛ. Αν υπάρχει και αδυναμία, διαταραχή ομιλίας ή όρασης, καλέστε αμέσως βοήθεια.
Είναι επικίνδυνο το ξαφνικό βουητό στο αυτί;
Συνήθως όχι, ιδίως αν ακολουθεί έκθεση σε δυνατή μουσική και υποχωρεί σε λίγες ώρες ή ημέρες. Γίνεται επείγον όταν εμφανίζεται ξαφνικά στο ένα αυτί μαζί με αισθητή μείωση της ακοής. Σε αυτή την περίπτωση μην περιμένετε να περάσει: η έγκαιρη εξέταση και θεραπεία αυξάνουν τις πιθανότητες να επανέλθει η ακοή.
Μπορεί το άγχος να κάνει τα αυτιά να βουίζουν;
Το άγχος και η έλλειψη ύπνου σπάνια είναι η μοναδική αιτία, αλλά δυναμώνουν σχεδόν κάθε βουητό. Όσο περισσότερο σας ανησυχεί ο ήχος, τόσο περισσότερο τον προσέχει ο εγκέφαλος, και έτσι δημιουργείται φαύλος κύκλος. Γι’ αυτό η ενημέρωση μετά από έναν φυσιολογικό έλεγχο, ο καλός ύπνος και οι τεχνικές χαλάρωσης έχουν πραγματικό αποτέλεσμα.
Περνάει μόνο του το βουητό στα αυτιά;
Συχνά ναι. Το βουητό μετά από θόρυβο, κρυολόγημα ή ωτίτιδα υποχωρεί συνήθως όταν περάσει η αιτία, και το ίδιο συμβαίνει όταν αφαιρεθεί ένα βύσμα κεριού. Όταν συνδέεται με μόνιμη πτώση ακοής μπορεί να παραμείνει, όμως με τον χρόνο και τη σωστή καθοδήγηση οι περισσότεροι άνθρωποι παύουν να το προσέχουν.