Ο πρωινός πονοκέφαλος είναι ο πόνος στο κεφάλι που υπάρχει ήδη τη στιγμή που ξυπνάτε ή εμφανίζεται μέσα στην πρώτη ώρα της ημέρας. Όταν συμβαίνει σπάνια, φταίει συνήθως μια κακή νύχτα. Όταν επαναλαμβάνεται, δείχνει ότι κάτι διαταράσσει τον ύπνο ή την αναπνοή σας και αξίζει να διερευνηθεί.
Ξυπνήσατε με πονοκέφαλο… Μήπως το προηγούμενο βράδυ ήπιατε λίγο παραπάνω ή παραφάγατε; Μήπως το στρώμα του κρεβατιού σας είναι πολύ σκληρό; Ο πρωινός πονοκέφαλος, ωστόσο, μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να οφείλεται και στο σύνδρομο άπνοιας ή στην υπέρταση.
Οι αιτίες που μπορεί να μας προκαλέσουν πονοκέφαλο είναι πολλές και πιθανόν να έχετε διαβάσει αρκετά γι’ αυτές. Υπάρχουν όμως και κάποιες αιτίες που σχετίζονται περισσότερο με τον πρωινό πονοκέφαλο. Αν, για παράδειγμα, καταναλώσετε λίγο παραπάνω αλκοόλ κατά τη νυχτερινή σας έξοδο, αν κοιμηθείτε λιγότερες ώρες από αυτές που χρειάζεται ο οργανισμός σας ή αν φάτε βαριά και πέσετε κατευθείαν για ύπνο, είναι πιθανό το πρωί να ξυπνήσετε με πονοκέφαλο. Κάποιες φορές όμως για τον πρωινό πονοκέφαλο μπορεί να ευθύνονται και προβλήματα υγείας που αγνοείτε, όπως το σύνδρομο άπνοιας ή η υπέρταση. Διαβάστε στη συνέχεια τι πρέπει να κάνετε για να μη σας χαλάει τη μέρα σας μια… ύπουλη κεφαλαλγία!
Αν ροχαλίζετε
Μία νόσος που μπορεί να προκαλέσει πρωινό πονοκέφαλο είναι η αποφρακτική άπνοια στον ύπνο. Συμπτώματα αυτής της πάθησης είναι το έντονο ροχαλητό με συχνές και παρατεταμένες παύσεις της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου, που έχουν ως συνέπεια τη μειωμένη οξυγόνωση του οργανισμού. O ύπνος που κάνουν όσοι πάσχουν από αποφρακτική άπνοια είναι συνήθως κακής ποιότητας, με αποτέλεσμα να νυστάζουν κατά τη διάρκεια της ημέρας. H πάθηση αυτή είναι πιο συχνή στους άνδρες και στα παχύσαρκα άτομα.
Τι να κάνετε: Α ν ξυπνάτε με πονοκέφαλο, γνωρίζετε ότι ροχαλίζετε και παράλληλα έχετε υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορείτε να απευθυνθείτε σε κάποιο ειδικό κέντρο ύπνου για να κάνετε μία εξέταση (μελέτη ύπνου)*. Θα σας συνδέσουν με ειδικά μηχανήματα, τα οποία ελέγχουν -μεταξύ άλλων- την αναπνευστική λειτουργία την ώρα που κοιμάστε. Αν ο γιατρός διαγνώσει ότι πάσχετε από αποφρακτική άπνοια, θα σας συστήσει πιθανότατα να χάσετε βάρος και να φοράτε κάποια ειδική μάσκα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιβάλλεται και χειρουργική αντιμετώπιση (φαρυγγοπλαστική).
Τελικά, πόσες ώρες κοιμάστε;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ένας ενήλικος πρέπει να κοιμάται 7-8 ώρες την ημέρα. Αν δεν κοιμάστε αρκετές ώρες ή, απεναντίας, κοιμάστε περισσότερες ώρες από όσες έχει ανάγκη ο οργανισμός σας, δεν είναι διόλου απίθανο να ξυπνάτε με πονοκέφαλο. Πολλά άτομα παρατηρούν ότι, αν κοιμηθούν παραπάνω από το συνηθισμένο, έχουν κατά τη διάρκεια της ημέρας πονοκέφαλο. «Ακούστε» το σώμα σας, όταν έχει ανάγκη για ξεκούραση, και μην αγνοείτε το βιολογικό σας ρολόι.
Όταν ευθύνεται η νυχτερινή έξοδος
Μερικά ποτήρια παραπάνω κατά τη νυχτερινή σας έξοδο μπορεί να σας χαλάσουν το πρωινό σας. Πονοκέφαλος, ζάλη, καούρες στο στομάχι είναι μερικά από τα δυσάρεστα συμπτώματα που παρουσιάζονται αν πιείτε παραπάνω από το κανονικό. Οι παρενέργειες εξαρτώνται από το είδος και την ποιότητα του ποτού και από το αν ήπιατε με άδειο στομάχι.
Τι να κάνετε: Μην πίνετε νηστικοί ή μην πίνετε το ένα ποτό πίσω από το άλλο. Αφήστε να περάσει κάποιος χρόνος, για να μπορέσει ο οργανισμός σας να απορροφήσει σταδιακά το αλκοόλ. Μη συνδυάζετε το ποτό σας με αναψυκτικά, γιατί το ανθρακικό επιταχύνει την απορρόφηση του αλκοόλ από τον οργανισμό. Να πίνετε άφθονο νερό, για να γλιτώσετε την αφυδάτωση που προκαλεί η κατανάλωση οινοπνεύματος. Αποφεύγετε τα ποτά με γλυκιά γεύση, γιατί μεθούν πιο εύκολα. Μην αναμειγνύετε τα οινοπνευματώδη ποτά. Αν παρ’ όλα αυτά ξυπνήσατε με πονοκέφαλο, επειδή καταναλώσατε αλκοόλ το προηγούμενο βράδυ, μόλις ξυπνήσετε, πιείτε δύο ποτήρια νερό και πάρτε ένα παυσίπονο. Μην παραλείψετε το πρωινό γεύμα.
Μπορεί να φταίει ένα πλούσιο γεύμα;
H κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας φαγητού πριν πέσετε για ύπνο μπορεί να γίνει μία ακόμα αιτία για τον πρωινό πονοκέφαλο. Ένα βαρύ γεύμα πριν κοιμηθείτε μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του ύπνου και να προκαλέσει πονοκέφαλο, λόγω της μειωμένης αιμάτωσης του εγκεφάλου, αφού το αίμα κατά τη διάρκεια της πέψης συγκεντρώνεται στο στομάχι. Επιπλέον, η ποιότητα του ύπνου, αν φάτε βαριά το βράδυ, δεν είναι καλή. Σε γενικές γραμμές, πάντως, ύποπτα για την πρόκληση πονοκεφάλων είναι και τα λιπαρά φαγητά.
Τι να κάνετε: Αφήστε να περάσουν 2-3 ώρες από το φαγητό προτού πέσετε για ύπνο. Αποφύγετε τα βαριά και λιπαρά γεύματα το βράδυ και προσπαθήστε να μην τρώτε μετά τις 9.30 μμ. Σε περίπτωση πάντως που παραφάγατε, μπορείτε να πάρετε κάποιο αντιόξινο.
Μήπως τρίζετε τα δόντια σας;
H συνήθεια που έχουν αρκετοί άνθρωποι να τρίζουν ασυναίσθητα τα δόντια τους κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί να ευθύνεται, μεταξύ άλλων, και για τον πρωινό πονοκέφαλο. Ακόμη, ο βρυγμός (τρίξιμο) των δοντιών πιθανόν να οφείλεται σε λάθος οδοντιατρικές εργασίες ή ορθοδοντικά προβλήματα και σε ψυχολογικούς ή κληρονομικούς παράγοντες. O πονοκέφαλος προκαλείται γιατί ασκείται υπερβολική και παρατεταμένη πίεση στις κροταφοζυγωματικές αρθρώσεις, που βρίσκονται περίπου μπροστά από τα αυτιά μας.
Τι να κάνετε: Αν έχετε αντιληφθεί ότι σφίγγετε τα δόντια σας τις νυχτερινές ώρες και ξυπνάτε με πρωινό πονοκέφαλο, πρέπει απευθυνθείτε στον οδοντίατρό σας. O οδοντίατρος θα διαγνώσει το πρόβλημα από τη φθορά που έχει προκληθεί στην επιφάνεια των δοντιών και μπορεί να σας ζητήσει να κάνετε μία πανοραμική ακτινογραφία. Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται συνήθως με τη χρήση ενός διαφανούς ακρυλικού νάρθηκα κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο οποίος οδηγεί σε μείωση των συμπτωμάτων του βρυγμού, επομένως και του πονοκεφάλου.
Πότε αιτία είναι η υπέρταση;
H υπέρταση είναι συχνή αιτία πρωινού πονοκεφάλου. Το πρωί η πίεση, η οποία κατά τη διάρκεια του ύπνου κυμαίνεται σε χαμηλότερα επίπεδα, αυξάνεται απότομα. Αυτό μπορεί να γίνεται πιο έντονο αν πάσχετε από υπέρταση. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η πλειοψηφία των εγκεφαλικών επεισοδίων συμβαίνει τις πρωινές ώρες.
Τι να κάνετε: Αν αντιμετωπίζετε συχνά πρωινό πονοκέφαλο ή ζάλη και αίσθημα αύξησης της θερμοκρασίας του σώματος, σφύριγμα στα αυτιά, διαταραχές στην όραση κλπ., καλό είναι να ελέγχετε την πίεσή σας, για να διαπιστώσετε αν είναι αυξημένη. Επίσης, σύμπτωμα της υπέρτασης είναι συχνά και η ερυθρότητα στο πρόσωπο. Αν έπειτα από μία μέτρηση με το πιεσόμετρο διαπιστώσετε ότι η πίεσή σας είναι αυξημένη, καλό είναι να την ελέγξετε αρκετές φορές τις επόμενες ημέρες και να συμβουλευτείτε το γιατρό σας.
Προσοχή στον χώρο που κοιμάστε
O ελλιπής αερισμός του χώρου όπου κοιμάστε μπορεί να συνδέεται με την πρόκληση πρωινού πονοκεφάλου, καθώς ο εγκέφαλος δεν παίρνει το οξυγόνο που χρειάζεται. Μπορεί επίσης να προκαλείται επειδή αναπνέετε κακής ποιότητας αέρα, όταν π.χ. καπνίζετε στην κρεβατοκάμαρα. Ορισμένοι ειδικοί έχουν συσχετίσει τους πρωινούς πονοκεφάλους με την αυξημένη υγρασία, ενώ σε κάποια άτομα πονοκέφαλο προκαλούν και τα αρωματικά χώρου. Τι να κάνετε: Φροντίστε να διαμορφώσετε ένα ιδανικό κλίμα στο υπνοδωμάτιό σας. Αερίστε το καλά για 10-15 λεπτά πριν πέσετε για ύπνο. Μην αφήνετε γεμάτα τασάκια μέσα στο χώρο όπου θα κοιμηθείτε. Αν έχετε κλιματιστικό, καθαρίζετε συχνά τα φίλτρα του. Φροντίστε ώστε η θερμοκρασία στο χώρο να κυμαίνεται στους 18 με 23 βαθμούς Κελσίου και η υγρασία στο 40 με 60%. Για να μετρήσετε την υγρασία, χρησιμοποιήστε υγρόμετρο, ενώ για να τη ρυθμίσετε μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αφυγραντή ή το κλιματιστικό σας, αν διαθέτει αυτή τη λειτουργία.
Στάση του σώματος και κρεβάτι
Σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει σωστή και λάθος στάση για να κοιμηθούμε. Ορισμένοι πάντως ειδικοί πιστεύουν ότι η σπονδυλική στήλη πρέπει να βρίσκεται σε ευθεία θέση κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ένα πιάσιμο ή μία απότομη κίνηση στον ύπνο σας μπορεί να προκαλέσει ενόχληση στον αυχένα και ίσως πονοκέφαλο, ο οποίος όμως υποχωρεί, όταν δεν υφίσταται πλέον το πρόβλημα που το προκάλεσε. Για να αποφύγετε πάντως τέτοια προβλήματα, καλό είναι να μην κοιμάστε με δύο μαξιλάρια. Κάποιοι ειδικοί θεωρούν ότι ακόμα καλύτερα είναι να κοιμόμαστε χωρίς καθόλου μαξιλάρι. Επειδή αυτό μπορεί να μη σας βολεύει, φροντίστε να αλλάζετε το μαξιλάρι και το στρώμα σας όταν φθαρούν. Το στρώμα δεν πρέπει να είναι ούτε πολύ σκληρό ούτε πολύ μαλακό, επίσης δεν πρέπει να κάνει βαθουλώματα.
*Μελέτη ύπνου μπορείτε να κάνετε στα:
- Νοσοκομείο Σωτηρία Τηλέφωνα: 210-77.10.012, 210-77.10.034, 210-77.78.611.
- Ευγενίδειο θεραπευτήριο Τηλέφωνα: 210-72.36.743, 210-72.90.135.
- Αιγινήτειο Νοσοκομείο Τηλέφωνα: 210-72.20.812, 210-72.89.145.
Γιατί ξυπνάω με πονοκέφαλο όταν έχω μπουκωμένη μύτη
Η μύτη είναι φτιαγμένη για να αναπνέουμε από εκεί, και τη νύχτα αυτό μετράει ακόμη περισσότερο. Όταν είναι βουλωμένη, ανοίγετε το στόμα χωρίς να το καταλάβετε. Ο ύπνος γίνεται ρηχός, ξυπνάτε με στεγνό λαιμό και συχνά με βάρος στο μέτωπο.
Οι συνηθέστερες αιτίες νυχτερινού μπουκώματος είναι:
- η αλλεργική ρινίτιδα, ιδίως από τα ακάρεα της σκόνης που ζουν σε στρώματα και μαξιλάρια
- η ιγμορίτιδα, όπου οι εκκρίσεις λιμνάζουν όσο είστε ξαπλωμένοι και ο πόνος είναι εντονότερος το πρωί
- η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος και η υπερτροφία των ρινικών κογχών, που στενεύουν μόνιμα τον αεραγωγό
- οι ρινικοί πολύποδες
Αν ο πρωινός πονοκέφαλος συνοδεύεται από μπούκωμα που κρατά εβδομάδες, η εξέταση από ΩΡΛ δείχνει γρήγορα αν η αιτία βρίσκεται στη μύτη.
Άλλες αιτίες που περνούν απαρατήρητες
Στέρηση καφεΐνης
Αν πίνετε αρκετούς καφέδες την ημέρα, το σώμα σας περνά τις περισσότερες ώρες χωρίς καφεΐνη ακριβώς τη νύχτα. Ο πονοκέφαλος που περνά με τον πρώτο καφέ είναι χαρακτηριστικός. Τα Σαββατοκύριακα, που ο καφές αργεί, γίνεται χειρότερος.
Συχνή χρήση παυσίπονων
Όποιος παίρνει παυσίπονα τις περισσότερες ημέρες του μήνα μπορεί να ξυπνά με πόνο επειδή η δράση του φαρμάκου έχει τελειώσει μέσα στη νύχτα. Η κατάσταση διορθώνεται με ιατρική καθοδήγηση, όχι με άλλο ένα χάπι.
Ημικρανία
Οι κρίσεις ημικρανίας ξεκινούν συχνά τις πρώτες πρωινές ώρες. Αν ο πόνος είναι σφυγμικός, σας ενοχλεί το φως και έχετε ναυτία, πιθανότατα δεν φταίει το μαξιλάρι. Περισσότερα για τα είδη του πόνου θα βρείτε στον οδηγό για τον πονοκέφαλο ανά σημείο.
Αϋπνία, άγχος και κακή διάθεση
Ο διακεκομμένος ύπνος και ο πονοκέφαλος τροφοδοτούν ο ένας τον άλλον. Άνθρωποι με έντονο άγχος ή καταθλιπτική διάθεση ξυπνούν συχνότερα με σφίξιμο στο κεφάλι. Αν το αναγνωρίζετε, πείτε το στον γιατρό σας. Είναι μέρος της διάγνωσης.
Αφυδάτωση
Μια ζεστή νύχτα, ένα υπνοδωμάτιο με πολλή θέρμανση ή λίγο νερό την προηγούμενη ημέρα αρκούν. Ένα ποτήρι νερό μόλις σηκωθείτε είναι το απλούστερο τεστ.
Μονοξείδιο του άνθρακα
Σπάνιο, αλλά επικίνδυνο. Αν τον χειμώνα ξυπνάτε με πονοκέφαλο, ζάλη και ναυτία, τα ίδια συμπτώματα έχουν και άλλα μέλη του σπιτιού και υποχωρούν όταν βγαίνετε έξω, αερίστε αμέσως και ζητήστε έλεγχο σε σόμπες, τζάκι, λέβητα και θερμοσίφωνα αερίου.
Πώς συμβάλλει ο ΩΡΛ όταν υπάρχει ροχαλητό
Η μελέτη ύπνου απαντά στο αν υπάρχουν άπνοιες και πόσο σοβαρές είναι. Δεν δείχνει όμως σε ποιο σημείο στενεύει ο αεραγωγός. Αυτό το κομμάτι το καλύπτει η εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο, ο οποίος ελέγχει τη μύτη, τις αμυγδαλές, τη μαλακή υπερώα, τη σταφυλή και τη βάση της γλώσσας, συχνά και με εύκαμπτο ενδοσκόπιο.
Με βάση τα ευρήματα αποφασίζεται αν αρκούν συντηρητικά μέτρα ή αν κάποια ανατομική απόφραξη χρειάζεται διόρθωση. Αναλυτικά οι επιλογές περιγράφονται στη σελίδα για το ροχαλητό και την υπνική άπνοια.
Το παιδί ξυπνά με πονοκέφαλο
Στα παιδιά, η συχνότερη αιτία κακού ύπνου με ροχαλητό είναι οι μεγάλες αμυγδαλές και τα κρεατάκια. Το παιδί κοιμάται με ανοιχτό στόμα, ιδρώνει, στριφογυρίζει, ξυπνά κουρασμένο και μπορεί να παραπονιέται για πονοκέφαλο ή να είναι ευερέθιστο στο σχολείο. Σε αυτή την εικόνα χρειάζεται εξέταση από ΩΡΛ.
Προσοχή σε κάτι διαφορετικό: πρωινός πονοκέφαλος που συνοδεύεται από εμετούς, αστάθεια ή αλλαγή στην όραση και επαναλαμβάνεται θέλει άμεση εκτίμηση από παιδίατρο.
Πότε ο πρωινός πονοκέφαλος θέλει γιατρό
Ένα πρωινό με βαρύ κεφάλι μετά από ξενύχτι δεν χρειάζεται διερεύνηση. Κλείστε ραντεβού αν:
- ξυπνάτε με πονοκέφαλο αρκετές φορές την εβδομάδα για πάνω από δύο με τρεις εβδομάδες
- σας έχουν πει ότι ροχαλίζετε δυνατά ή ότι σταματά η αναπνοή σας στον ύπνο
- νυστάζετε την ημέρα, ιδίως στο τιμόνι
- μετράτε συχνά υψηλή πίεση το πρωί
- ο πόνος σας ξυπνά μέσα στη νύχτα
Απευθυνθείτε αμέσως σε νοσοκομείο αν ο πονοκέφαλος είναι ξαφνικός και ο πιο δυνατός που έχετε νιώσει, ή αν συνοδεύεται από αδυναμία στο ένα χέρι ή πόδι, δυσκολία στην ομιλία, διπλή όραση, σύγχυση, πυρετό με δύσκαμπτο αυχένα ή επίμονους εμετούς.
Τι να σημειώσετε πριν από το ραντεβού
Δύο εβδομάδες σημειώσεων κάνουν την εξέταση πολύ πιο στοχευμένη. Γράψτε:
- τι ώρα κοιμηθήκατε και τι ώρα ξυπνήσατε
- πόσο έντονος ήταν ο πόνος και πόση ώρα κράτησε
- αν είχατε μπούκωμα, στεγνό στόμα ή πονόλαιμο το πρωί
- αλκοόλ, καφέδες και φάρμακα της προηγούμενης ημέρας
- τι παρατήρησε όποιος κοιμάται δίπλα σας: ροχαλητό, παύσεις στην αναπνοή, τρίξιμο δοντιών
Συχνές Ερωτήσεις για τον πρωινό πονοκέφαλο
Γιατί ξυπνάω με πονοκέφαλο;
Οι συχνότερες αιτίες είναι ο κακός ή λίγος ύπνος, το ροχαλητό με άπνοιες, το αλκοόλ, η μπουκωμένη μύτη, το τρίξιμο των δοντιών, η στέρηση καφεΐνης και η συχνή χρήση παυσίπονων. Υπέρταση και ημικρανία δίνουν επίσης πόνο τις πρώτες πρωινές ώρες. Αν συμβαίνει μία στο τόσο, δεν ανησυχεί. Αν επαναλαμβάνεται, χρειάζεται έλεγχο.
Είναι ανησυχητικό το ξύπνημα με πονοκέφαλο κάθε μέρα;
Δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι σοβαρό, όμως δεν είναι και φυσιολογικό. Ο καθημερινός πρωινός πονοκέφαλος δείχνει συνήθως πρόβλημα στον ύπνο, όπως υπνική άπνοια ή αϋπνία, αρρύθμιστη πίεση ή κατάχρηση παυσίπονων. Όλα αυτά αντιμετωπίζονται, αρκεί να βρεθεί η αιτία. Μιλήστε με τον γιατρό σας αν κρατά πάνω από δύο με τρεις εβδομάδες.
Σε ποιον γιατρό πρέπει να πάω για τον πρωινό πονοκέφαλο;
Ξεκινήστε από τον παθολόγο ή τον γενικό γιατρό, που θα ελέγξει την πίεση και το ιστορικό σας. Αν ροχαλίζετε ή έχετε μόνιμα μπουκωμένη μύτη, χρειάζεται εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο. Για τρίξιμο δοντιών αρμόδιος είναι ο οδοντίατρος, ενώ για ημικρανία ή πόνο που δεν εξηγείται, ο νευρολόγος.
Μπορεί το ροχαλητό να προκαλεί πονοκέφαλο το πρωί;
Το απλό ροχαλητό σπάνια φταίει από μόνο του. Όταν όμως συνοδεύεται από παύσεις της αναπνοής, δηλαδή από αποφρακτική υπνική άπνοια, ο οργανισμός δεν οξυγονώνεται σωστά και ο ύπνος διακόπτεται συνεχώς. Το αποτέλεσμα είναι βαρύ κεφάλι στο ξύπνημα, που συνήθως υποχωρεί μέσα σε λίγες ώρες, και υπνηλία την ημέρα.
Τι να κάνω για να μην ξυπνάω με πονοκέφαλο;
Κρατήστε σταθερές ώρες ύπνου, πιείτε αρκετό νερό μέσα στην ημέρα, περιορίστε το αλκοόλ το βράδυ και φροντίστε να αναπνέετε ελεύθερα από τη μύτη. Αν έχετε αλλεργία, αερίζετε το δωμάτιο και πλένετε συχνά τα κλινοσκεπάσματα. Όταν τα απλά μέτρα δεν αρκούν μέσα σε λίγες εβδομάδες, ζητήστε ιατρική εκτίμηση.
Σημαίνει ο πρωινός πονοκέφαλος ότι έχω κάτι σοβαρό στον εγκέφαλο;
Πολύ σπάνια. Οι σοβαρές ενδοκρανιακές παθήσεις σχεδόν ποτέ δεν εκδηλώνονται μόνο με πονοκέφαλο. Συνήθως υπάρχουν και άλλα σημάδια, όπως επίμονοι εμετοί, διαταραχές στην όραση, αδυναμία, αλλαγή στη συμπεριφορά ή επιληπτικές κρίσεις, και ο πόνος χειροτερεύει προοδευτικά. Αν παρατηρήσετε κάτι από αυτά, εξεταστείτε άμεσα.